آزمایش‌های اسکینر با کبوتر و موش

       آزمایش‌های اسکینر
بی‌.اف. اسکینر (B.F.Skinner) موجب دگرگونی‌هائی در تفکر پژوهشگران و نحوهٔ بررسی شرطی‌سازی عامل شد. روش او برای بررسی شرطی‌سازی رفتار عامل از روش ترندایک ساده‌تر است - زیرا متمرکز بر رفتار معینی است - و با اقبال فراوان نیز روبه‌رو شده است.
در آزمایش اسکینر، حیوانی گرسنه (معمولاً موش صحرائی یا کبوتر) در قفسی شبیه به آنچه در شکل دستگاه شرطی‌سازی عامل نشان داده شده، قرار می‌گیرد. این قفس به جعبهٔ اسکینر شهرت یافته است. داخل قفس فقط میله‌‌ای از دیوارهٔ قفس بیرون زده، ظرف غذائی زیر این میله قرار دارد، و چراغ کوچکی بالای میله هست که روشن کردن آن در اختیار آزمایشگر است. وقتی موش در این قفس به‌حال خود رها می‌شود، این‌طرف و آن‌طرف پرسه می‌زند و قفس را وارسی می‌کند؛ هر از گاهی میله را از نظر می‌گذراند و آن را به‌طرف پائین فشار می‌دهد. تعداد دفعاتی که در آغاز در مدت زمان معینی موش میله را به پائین فشار می‌دهد، سطح خط پایه (baseline level) نامیده می‌شود. پس از تعیین سطح خط پایه، آزمایشگر مخزن غذای خارج از قفس را به‌کار می‌اندازد. حال، هربار که موش میله را به پائین فشار دهد یک حبهٔ کوچک غذا به‌داخل ظرف رها می‌شود. موش حبهٔ غذا را می‌خورد و فوراً دوباره میله را فشار می‌دهد. غذا، پائین فشردن میله را تقویت می‌کند و میزان این کار به‌طور چشمگیر افزایش می‌یابد. اگر مخزن غذا از کار انداخته شود و پائین فشردن میله، دیگر موجب دریافت غذا نشود، از میزان این عمل کاسته می‌شود. به‌این ترتیب، پاسخی که به‌روش عاملی شرطی شده است (پاسخ عامل) همانند پاسخ شرطی‌شده به‌روش کلاسیک، درنتیجهٔ عدم تقویت به‌تدریج خاموش می‌شود (extinction). آزمایشگر می‌تواند نوعی آزمون افتراق (discrimination) ترتیب دهد، به این‌صورت که فقط در مواردی غذا ارائه کند که موش میله را به‌هنگام روشن بودن چراغ به پائین فشار دهد. در اینجا موش از طریق تقویت انتخابی (Selective reinforcement) شرطی می‌شود. در این مثال، چراغ محرک افتراقی است که پاسخ را کنترل می‌کند.
[دستگاه شرطی‌سازی عامل. عکسی از قفس اسکینر که در آن مخزن ارائهٔ حبه‌های غذا نیز دیده می‌شود. از کامپیوتر برای کنترل آزمایش و ثبت پاسخ‌های موش استفاده می‌شود. ]
بنابراین، در شرطی‌سازی عامل، با تقویت‌کننده‌ای (اغلب چیزی مانند غذا یا آب) که در پی پاسخ می‌آید بر احتمال رویداد پاسخ افزوده می‌شود. چون میله همیشه در قفس اسکینر هست، موش می‌تواند به دفعات کم یا زیاد آن را به پائین فشار دهد. بنابراین، نرخ پاسخ جاندار شاخص خوبی از نیرومندی رفتار عامل است. هرچه پاسخ در مدت زمانی معین به دفعات بیشتر روی دهد، نیرومندی آن پاسخ بیشتر است.
       تلویحات شرطی‌سازی عامل در زمینهٔ پرورش کودک
هرچند موش و کبوتر در شرطی‌سازی عامل، آزمودنی‌های مرجح بوده‌اند، این نوع شرطی‌سازی را می‌توان در مورد بسیاری از جانداران، از جمله انسان، به‌کار برد. در واقع، شرطی‌سازی عامل، تلویحات بسیار در زمینهٔ پرورش کودک دارد، که نمونهٔ روشن آن را در مورد زیر می‌بینیم: کودک خردسالی، هر وقت به‌ویژه موقع خواب، پدر و مادرش به او کم‌توجهی می‌کردند، قشقرق راه می‌انداخت. چون در این موارد بالاخره کودک موفق به جلب‌توجه پدر و مادر می‌شد، احتمالاً همین توجه آنها قشقرق راه انداختن او را تقویت می‌کرد. برای از بین بردن این رفتار، به پدر و مادر پیشنهاد شد شب‌ها هنگام خواب برنامهٔ معمولی خود را دنبال کنند، اما داد و فریاد کودک را ولو رنج‌آور هم باشد نادیده بگیرند. با خودداری از ارائهٔ تقویت‌کننده (توجه)، می‌بایستی قشقرق‌ راه‌‌انداختن خاموش شود، که دقیقاً همین‌طور هم شد. طی فقط ۷ روز، مدت زمان گریه و زاری کودک به‌هنگام خواب از ۴۵ دقیقه به‌صفر کاهش یافت (ویلیامز - Williams در ۱۹۵۹).
در کاربرد دیگر شرطی‌سازی عامل در پرورش کودک، به رابطهٔ زمانی بین پاسخ و تقویت آن توجه می‌شود. آزمایش‌های آزمایشگاهی نشان داده‌اند که تقویت (فوری) از تقویت معوق مؤثرتر است. هرقدر فاصلهٔ زمانی بین پاسخ عامل و تقویت طولانی‌تر باشد، نیرومندی پاسخ کمتر خواهد بود. بسیاری از روانشناسان رشد یادآور شده‌اند که در مورد کودکان خردسال به‌تعویق‌ افتادن تقویت نقش مهمی دارد. اگر کودک با مهربانی با حیوانی دست‌آموز رفتار کند، بهترین راه نیرومندتر کردن این رفتار آن است که کودک را بلافاصله تحسین کنیم (بلافاصله به او پاداش دهیم)، نه آنکه با تأخیر عمل کنیم. به‌همین ترتیب، اگر کودک بدون دلیل کسی را کتک بزند، برای از بین بردن این رفتار پرخاشگرانه بهتر است او را بلافاصله تنبیه کنیم نه آنکه مدتی بعد. [/li][/right]

 

بازدید از شرکت توزیع نیروی برق

آشنایی با نرم افزارهای حسابداری

امپریالیسم خبری

بازدید کارشناسان روابط عمومی با استاد نورانی

بازدیدهای دانشجویان واحد 13

 

بازدید از پژوهشگاه علوم انسانی

بازدید دانشجویان دختر تبلیغات تجاری

بازدید دانشجویان کامپیوتر

بازدید از موزه هنرهای معاصر

بازدید دانشجویان کاردانی حقوق ثبتی

بازدید دانشجویان گرافیک از انتشارات پیام نور

بازدید دانشجویان خبرنگاری از ایرنا

ثبت‌ نام دوره کاردانی بهمن‌ ۱۳۹۲

 بازدید از روابط عمومی HYUNDAI

تجلیل از استادان واحد 13

بازدید از روابط عمومی HYUNDAI

ثبت نام کنکور سراسری

 فرم نظرسنجی را تکمیل کنید

دانشجوی عزیز روزت مبارک

خلاصه و نقد کتاب موج سوم

تمدید مهلت ثبت نام دوره کارشناسی

تصاویر جدید سهیلا ابراهیم پور ابیازنی

 

/ 0 نظر / 12 بازدید