مبانی ارتباط جمعی

 

-         ویژگی های ارتباط مستقیم :

1-    جابجایی فرستنده وگیرنده

2-    غالباً ارتباط چهره به چهره

3-    امکان دریافت بازخورد پیام به صورت آنی وجود دارد .

4-    امکان تصحیح پیام وجود دارد

 

ب- از نظر وسعت انتشار پیام :

1- ملی : درون مرز جغرافیایی انتشار می یابد

2- فرا ملی : خارج از مرز جغرافیایی انتشار می یابد

1

 

 

 

ج- از نظر نحوه انتقال :

1- نوشتاری   : از طریق نوشته

2- غیر نوشتاری : امواج رادیو

یا :

1-    کلامی : از طریق گفتار

2-    غیر کلامی : ایماء - اشاره

 

د- از نظر زمان :

1-  ارتباط زمانی : روزنامه زمانی است – پیام دریک محدوده زمانی خاص ارزش دارد.

2- غیر زمانی : کتاب غیر زمانی است – ارزش واهمیت پیام محدود به زمان خاصی نیست .

 

هـ - از نظر سازمان :

1-    ارتباط سازمانی

2-    ارتباط غیر سازمانی : مانند گفتگوی 2 نفر

 

-         ویژگی های ارتباط جمعی: (دادگران )

1-    مخاطبان نا آشنا وپراکنده

2-    ارتباط ناپایدار وگذرا است .

3-    دریافت بازخورد با تاخیر

4-    سرعت عمل

5-    تکثیر

 

 

-         پیام درارتباط جمعی برای مخاطبان ناشناخته ونامتجانس ارسال می شود. (رایت )

-         دست اندرکاران وسایل ارتبط جمعی درمیان انبوه داده های خبری دست به انتخاب وگزینش  می زنند             ( ویلیام شرام )

 

 

-         از نظر سادنی هید:

1-    کثرت گیرندگان

2-    تنوع بسیار زیاد مخاطبان

3-    تکثیر پیام یا کثرت پیام

4-   

2

سرعت انتقال پیام

5-    هزینه آن برای مصرف کننده پائین است .            

 

 

سرفصل دوم : مدل ارتباط جمعی

 

مدل های ارتباطی :

- ازنظر لاسول : هر ارتباطی دارای پنج عنصر است .

1- چه کسی ؟  (فرستنده )

2- چه می گوید؟ ( پیام )

3- برای چه کسی می گوید ؟  ( گیرنده )

4-  با چه می گوید یا می نویسید؟  ( وسیله ارتباطی )

5- با چه اثری می گوید ویا می نویسد ؟  ( اثر وسیله )

 

- اگرچه این مدل درزمان خود بسیار با ارزش بود، اما به نظر پل لازارسفلد درآن پیوسته این سئوال مطرح است که چرا به جای اینکه ازخود سئوال کنیم که وسایل ارتباط جمعی با مردم چه می کنند ، ازخود بپرسیم که مردم با وسایل ارتباط جمعی چه می کنند وچه تاثیری برفرایند ارتباط دارند. آنها چه کسانی هستند واز چه طیفهایی تشکیل می شوند.

-         از نظر کلود شنن و وارون ویور (پارازیت) :

گیرنده

__

رمزخوان

___

پیام

___

رمزگزار

____

منبع

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

پارازیت

 

 

 

 

                       

 

 

 

 

_ از نظر وایت (دروازه بان ) : دروازه بان به همه اجازه ورود نمی دهد.

 

3

سرفصل سوم : دیدگاه دیویدرایزمن ومک لوهان درخصوص وسایل ارتباط جمعی

 

-         دیدگاه دیوید رایزمن (جامعه شناس آمریکایی ) درخصوص وسایل ارتباط جمعی : (مبانی ارتباط جمعی تالیف دکتردادگران )

-         کتاب معروف رایزمن : انبوه تنها 1960

دیوید رایزمن تاریخ تحول جامعه انسانی را به سه دوره تقسیم می کند که براثر گذشت زمان هریک جایگزین دیگری می شود .

 

الف – دوره اول جامعه سنتی (کشورهای جهان سوم که فقر اقتصادی دارند)

دراین نوع جوامع ، میزان زاد و ولد بسیار بالاست که بالا بودن میزان مرگ و میر (به علت عدم پیشرفت پزشکی وهمچنین سنتها ) تا حدی آن را جبران می کند وتاحدودی از این طریق ، میان جمعیت وقلت یا کمیابی منابع تعادل ایجاد می شود.  دراین مرحله جامعه بی چون وچرا از آداب ورسوم وسنتها پیروی می کند . گذشتگان عملا ً برجامعه حکمروایی دارند. وبطور کلی سنت عامل اصلی نظارت اجتماعی محسوب می شود. به اعتقاد رایزمن این قدرت ونیروی سنت و آداب ورسوم است که خلاقیت فردی را از میان می برد ویا دست کم اورا پایبند گذشته نگه می دارد . از نظر تاریخی این دوره از جوامع انسانی را عصر نفسانیات تخیلی واسطوره ای می نامند که درمیان افراد نوعی جمع گرایی ناآگاهانه ویانوعی وابستگی کندویی به خانواده ، طایفه وقبیله وجود دارد. که می باید پس از هزاران سال به جمع گرایی آگاهانه اجتماعی مبدل شود. به عقیده وی این پدیده از آنجا ناشی می شودکه این جوامع با افزایش بالقوه شدید جمعیت روبرو هستند که در نتیجه سنتها سبب از میان رفتن بخشی از آن به انحای گوناگون _قربانی،جنگ،زنده به گورکردن بچه ها ورها کردن پیران ) می شود. بدیهی است که چنین جامعه ای نمی تواند بدون داشتن قواعد بسیار محکم ولازم الاجرا به حیات خود ادامه دهد. به عقیده رایزمن اوثبات وپایایی رسوم وساختهای اجتماعی در دنیای باستانی یا سنتی ، لزوماً از ثبات نسبی رابطه میان جمعیت وغذا ومنابعی که در اختیار دارد ناشی می شود. بدین ترتیب او معتقد است که این جوامع ، موجد پیدایی ((انسان از سنت         هدایت   شده )) است. دراین جامعه وسیله انتقال میراث فرهنگی بیان شفاهی است .

 

ب- دوره دوم جامعه فردگرا (کشورهای درحال توسعه)

بطور خلاصه ویژگی های این دوره به قرار زیر می باشد:

1- میزان زاد وولد بالاست اما بدلیل پیشرفت های پزشکی وبهداشتی مرگ ومیر کاهش یافته است . که این عامل باعث رشد جمعیت ودرنتیجه عدم تعادل جمعیتی می گردد. اما رشد جمعیت باعث کمیابی مواد غذایی نمی شود. بدلیل بکارگیری صنعت درکشاورزی وتولید مواد غذایی .

2- ذهنیت فردگرا وواقع گرا وجود دارد یا به عبارت دیگر آغاز جدایی انسان از جامعه وگسترش فردگرایی وسود ورزی انسان است.

4

 

 

 

 

3- دراین جامعه انسان ضمن برخورداری از توانایی انطباق با تغییرات اجتماعی دارای خلاقیت ونوع آوری است اما بدلیل اهمیت نسبی سنت ها هنوز به جامعه تعلق وهمبستگی دارد.

4- وسیله انتقال میراث فرهنگی به نسل جدید نوشتار به ویژه چاپ است که باعث گسترش فردگرایی   شود . (وسایل ارتباط چاپی ) انسان درون رهبر                                                                   

ج- دوره سوم جامعه مصرف وفراوانی (کشورهای توسعه یافته صنعتی )

ویژگی های این دوره :

1-  میزان زاد و ولد پائین است وبه دلیل پیشرفت های پزشکی وبهداشتی مرگ ومیر پائین است . درنتیجه تعادل جمعیتی دراین دوره مشهود است .

2-    دراین جوامع به علت تولید انبوه مصرف گرایی وتنوع درمصرف توسط وسایل ارتباط جمعی تبلیغ  می شود.

3-  وسیله انتقال میراث فرهنگی به نسل جدید وسایل ارتباط جمعی است به عبارت دیگر انسانها توسط وسایل جمعی و کارگزاران آنها هدایت می شوند.

4-  بار دیگر  وسایل ارتباط جمعی نوین به ویژه تلویزیون افراد را به دور همدیگر جمع می کند ( جمع گرایی آگاهانه ورشد یافته ) ( انسان دیگر رهبر )

 

-         نظرات مک لوهان درخصوص وسایل ارتباط جمعی :

مهمترین آثار مک لوهان عبارتند از : کهکشان گوتنبرگ – صلح وجنگ در دهکده جهانی – شناسایی وسایل ارتباطی – جنگل الکترونیک قرن بیستم

اهم نظرات وی در خصوص وسایل ارتباط جمعی :

1-  تکنولوژی ساخته ذهن وعمل انسان است اما انسان نیز زائیده تکنولوژی عصر خویش است به این معنا که تکنولوژی درهرعصر بتدریج حفظ ومحیطی ایجاد می کند که تعیین کننده سرنوشت وزندگی انسان است . وی تکنولوژی را کمدی الهی می خواند که انسان را به زمین هدایت نمود تا با ابزارهای ساخته خویش خودش را از آزارهای جسمانی نجات دهد.

2-    وسایل ارتباطی عامل انتقال فرهنگ هستند اما بر فرهنگ نیز تاثیر می گذارند. وی این نظر را تحت         عنوان " وسیله پیام است " ارائه داد به این معنا که در تشکیل جوامع وسایل ارتباطی تاثیری بیشتر از محتوای پیام دارند. وبه عبارت دیگر وسیله از پیام جدا نیست بلکه مهمتر از آن است .

3-    بین وسایل ارتباطی جدید ومحتوای آن که فرهنگ قبلی وموجود است تضاد وجود دارد که مک لوهان نیز این تعرض را می پذیرد ومعتقد است که تازمانی که فرهنگ یا محتوای پیام متناسب با وسایل ارتباطی تغییر نکند این تعارض وجود دارد واین امر باعث بحران فرهنگی می شود.

4-   

5

تکنولوژی باعث تفکیک حواس انسان می شود بطوری که هروسیله امتداد یکی از حواس انسان است مانند سنگ درامتداد دست ، دوچرخه درامتداد پا ، رادیو درامتداد حس شنوائی (گوش) وتلویزیون در امتداد حس لامسه بوجود آمده است (تلویزیون بین حواس انسان تعادل ایجاد  می کند وباعث استفاده از تمام حواس انسان می شود.

 

5-    وسایل ارتباطی به دودسته سرد و گرم  تقسیم بندی می شوند .

6-    وسایل ارتباطی سرد (مانند تلویزیون – جلسات بحث وگفتگو وسمینار) وسایلی هستند که استفاده از آنها نیازمند به کارگیری چند حس دارد وتوضیحات مختصری ارائه می دهند . بنابراین باعث مشارکت فعال مخاطب در فرایند ارتباط می شوند. که شامل کشورهای جهان سوم وکم سواد می گردد.

 

-         وسایل ارتباطی گرم (مانند رادیو – کتاب – سخنرانی ) وسایلی هستند که استفاده ازآنها مستلزم بکارگیری یکی از حواس انسان است و توضیحات مفصلی از موضوع ارائه می دهند . پس بنابراین باعث مشارکت کمتر مخاطب در فرایند ارتباطی می شوند. که شامل جوامع اروپایی  می شود.

-         مک لوهان تاریخ تحول جوامع انسانی را با تاکید بر وضعیت وسایل ارتباطی به سه دوره تقسیم  می کند که در هردوره از تمدن ، نظام ارتباطی خاصی حاکم است . این نظام ارتباطی افراد را وامی دارد تا متناسب با آن ، حواس خود را شکل دهند، یعنی برخی را گسترش وتوسعه دهند واز برخی دیگر صرف نظر کنند .

1 - عصر یا دوره ارتباط شفاهی وزندگی قبیله ای (تمدن بدون خط)

        - خط ونوشتار وجود ندارد بنابرای میراث فرهنگی از طریق ارتباط شفاهی یا سینه به سینه منتقل می شود.

- دراین جامعه به علت محدودیت شعاع نفوذ کلام افراد برای دریافت پیام دریک مکان جمع می شدند . بنابراین انسان دراین دوره از تمام حواس خود برای درک جهان طبیعی استفاده   نموده . در ارتباط شفاهی برتری از آن حس شنوایی است .

- زندگی اجتماعی بصورت قبیله ای است . امورجمعی مهم است ومورد بحث قرار می گیرد . بنابراین هویت شخصی وزندگی خصوصی وجود ندارد.

2- عصر ارتباط چاپی یا کتبی وفرد گرایی :

- پیدایش خط ونوشتار باعث می شود که :

الف- میراث فرهنگی بدون تغییر وتحریف به نسل جدید منتقل شود.

ب- امکان استفاده از دستاوردهای علمی وفنی نسل قبلی فراهم گردد.

- دراین مرحله انسان برای دریافت پیام دیگران نیاز به تجمع نداشت بلکه می توانست درتنهایی و انزوا پیام دیگران را دریافت کند پس این دوره آغاز پیدایش فردگرایی ، نخبه گرایی واصالت انسان است .

- تمدن خط ونوشتار تا مدتها زیر سلطه بیان شفاهی بوده است زیرا کتاب درآغاز قرائت می شده است اما پیدایش چاپ یا عصر گوتنبرگ حس بینایی برتری می یابد .

چاپ آموزش را از انحصار اشراف ونخبگان خارج نموده وبه آن عمومیت می دهد وباعث مشارکت افراد در زندگی سیاسی واجتماعی می شود.

-        

6

تمام پیشرفت های کشورهای اروپائی در زمینه تکنولوژی را ناشی از اختراع چاپ می داند ومعتقد است که چاپ کتاب آغاز عصر مصرف گرایی ونخستین محصول جامعه مصرف است که باعث فردگرایی تقویت استدلال وفرد گرایی می گردد .

 

 

-         مک لوهان نسبت به چاپ یا عصر گوتنبرگ نگرش منفی داشته است واختراع چاپ را گناه اصلی انسان وسرچشمه بدبختی های ناشی از تمدن صنعتی دانشته است زیرا انسان را از محیط عاطفی وصمیمانه قبیله ای خارج وبه زندگی شهرنشینی وتمدن صنعتی وارد نموده است . اما پیدایش وسایل الکترونیک باعث پایان یافتن دردها و رنج های انسان وبردگی انسان می شود.

3- عصر ارتباط الکترونیک ودهکده جهانی :

- وسایل ارتباط الکترونیک باعث برگشت به حس شنوایی می شوند وتعادل بین حواس ایجاد می گردد .

- دراین مرحله درکنار ارتباط نوشتاری وسایل الکترونیک نیز وجود دارد وهمین امر باعث ایجاد تعادل بین حواس می گردد.

- وسایل ارتباط الکترونیک باعث تغییر فضای کار وزندگی انسان می شود وباعث می شود که جوامع به هم نزدیک شده و دهکده ای به پهنای تمام جهان ایجاد شود که به آن دهکده جهانی می گویند.

- درمیان وسایل ارتباط الکترونیک برای تلویزیون نقش خاصی قائل بوده است وآن را رسانه ای هوشمند می داند وامواج آن را بشارت الکترونیک نام نهاده است که باعث انتقال آگاهی ها و دانستنیهای عمیق ودقیق به افراد جامعه می گردد.

 

سرفصل چهارم 

-         ویژگی های کتاب ازجهت نوع پیام ، طرزانتشار و شرایط دریافت و مخاطبان :

 مدت چندین قرن ،کتاب فقط به عنوان وسیله ومرجع آشنایی باعلم وفرهنگ مورد استفاده قرار  می گرفت وبه همین جهت ناشران کتاب ها ،تنها به چاپ آثاری که با خطر زود کهنه شدن روبه رو نبودند، دست  می زدند.

-         برای تهیه وانتشار کتاب ها ، مدت های طولانی وقت لازم بود وبهای کتاب نیزبرای خریداران گران تمام       می شد.

-         پس از گسترش مطبوعات نیز کتابهای چاپی تا مدت های طولانی اصالت خود را حفظ کردند وبه عنوان یک وسیله ارتباطی کاملاً مستقل به حیات خود ادامه دادند. دراین مورد تامدتی پیش طرز تهیه مطالب کتاب ها یکی از صفات شاخص آن ها دربرابر مطبوعات بشمار می رفت .

-         کتاب معمولاً محصول کار فردی یک نویسنده واحد است ویک نظام هماهنگ ذوقی یا فکری وتجربی را تشکیل می دهد. درحالیکه روزنامه یک اثر جمعی وموزائیک مانند است که با همکاری چندین نفر واز گردآوری تصادفی موضوع ها ومطالب گوناگون خبری وتفریحی پدید می آید.

-         نویسنده کتاب معمولاً درباره یک موضوع واحد ، با اندیشه ونقشه ثابت مدت ها کار مداوم دنبال  می کند.

-         امروزه درشرایط تهیه کتاب نسبت به گذشته تغییرات فراوانی وارد شده اند. و می توان گفت براثر گسترش کتاب های جیبی ،انتشار کتاب به مرحله صنعتی وتولید انبوه رسیده است. به همین دلیل بهای کتاب ها به طور قابل ملاحظه کاهش یافته است .

7

 

 

 

 

-         با بالارفتن سطح آموزش افراد ،برای فروش کتاب بازار وسیع تری پدید آمده است. به طوری که ناشران دیگر فقط به جنبه مرجع بودن کتاب توجه نمی کنند وهرچه بیشتر مجموعه متنوع تری منتشر منتشر می سازند.

-         شرایط مساعد عرضه وتقاضای کتاب، این وسیله ارتباطی را نیز مانند مجله ها به تدریج به سوی مسایل جاری می کشد ومخصوصاً درچند سال اخیر تمایل مخاطبان به این جهت کاملاً محسوس می باشد.

-         باتوجه به اینکه ناشران کوشش میکنند روز به روز کتاب های تازه تر وجالب تری انتشار دهند به مانند مطبوعات کتاب نیز درحال دوره ای شدن است . ومخاطبان کم وبیش می توانند، درفاصله های منظم هفتگی ،دو هفتگی یا ماهانه ، جلدهای جدید آن را خریداری کنند.

-         با این حال اگرچه کتاب می تواند دریک مجموعه هفتگی منتشر شود ولی فوری به مصرف    نمی رسد وفروش آن مدت زیادی طول می کشد. علاوه براین کتاب نیزمانند صفحات موسیقی ممکن است پس از خرید ، تامدتی نگهداری شود وسپس از طرف خریدار بفروش برسد . بدین ترتیب کتاب درصورتی هم که دریک مجموعه دوره ای منتشر شود، باز یک محصول مصرفی فردی است وبا دوره ای بودن مطبوعات که به نیازهای فوری خوانندگان برای کسب اخبار جاری پاسخ می دهد متفاوت می باشد. زیرا تهیه کتاب وقت بیشتری ایجاب      می کند ونمی تواند وسیله انتشار اخبار قرارگیرد.

-         تولیدکنندگان کتاب برای تامین نیازهای مخاطبان خود روش صنعتی تولید انبوه را دنبال می نمایند و تردید نیست که این روش درسطح خلاقیت نیز تاثیر می گذا

/ 0 نظر / 132 بازدید