شهرام الف، خبرنگار بدون مرز و با مرز!
تماس با من
پروفایل من
نویسنده (های) وبلاگ شهرام الف، خبرنگار بدون مرز و با مرز!
آرشیو وبلاگ
      دانشگاه جامع علمی کاربردی مرکز فرهنگ و هنر واحد 13 تهران (علمی کاربردی)
نظریات انتقادی آدرنو و هورکهایمر نویسنده: شهرام الف، خبرنگار بدون مرز و با مرز! - ۱۳٩۳/۱/٢۳
نظریات انتقادی آدرنو و هورکهایمر
 

 قراره در کلاس نظریات انتقادی من وخانم قیصرخواه در مورد نظریات آدرنو وهورکهایمر کنفرانس بدیم . فعلا من این مطالب رو جمع اوری کردم .منتظر نظرات تکمیلی واصلاحی شما دوستان هستم.

*به توصیه استاد گیویان نظرات این دو متفکردر ارتباط با دیالکتیک روشنگری نیز در ادامه به بحث اضافه گردید.لذا دوستان علاقمند میتوانند آن را در ادامه دنبال نمایند. 

   تئودور آدرنو در شهر فرانکفورت، در ۱۱ سپتامبر ۱۹۰۳ به دنیا آمد.پدرش یهودی و مادرش نیز اشراف زاده ای کاتولیک بود.او در نوجوانی به موسیقی علاقمند شد.در سال ۱۹۱۸ زیگفرد کراکائر یکی از دوستان خانوادگی اش کتابهایی از کانت، هگل، مارکس، بلوخ و لوکاچ را به او هدیه داد.آدرنو در سال ۱۹۲۰ به واسطه آشنایی با کتاب نظریه رمان لوکاچ سخت تحت تأثیر او قرار گرفت.بعد از اتمام دبیرستان به دانشگاه رفت و رشته فلسفه را برگزید و با نگارش رساله ای درباب پدیدار شناسی هوسرل دانشگاه را به اتمام رساند.سال ۱۹۲۲ برای آدرنو سال سرنوشت سازی بود که تا آخر مرگ با او همراه شد او در این سال با هورکهایمر آشنا شد و رفاقت و همکاری شان تا پایان زندگی ادامه داشت.به تشویق او به روانشناسی نیز روی آورد.آدرنو سخت تحت تأثیر محیطدانشگاهی آلمان نیمه قرن نوزدهم بود.او در ابتدا تحت تأثیر نو کانتی ها بود بعد دوره کوتاهی تحت تأثیر هوسرل و سپس با مطالعه کی یر که گور به انتقاد از هوسرل کشانده شد.البته در همین سالها در مورد همه این فیلسوفان مطالبی نوشت و بسیاری از نوشته هایش در سالهای پس از مرگش منتشر شدند.آشنایی آدرنو با هورکهایمر سبب شد که به سوی نظریه اجتماعی سوق پیدا کند.در آن زمان به فروید نیز علاقه مند شد و بیشتر از آنها به خاطر مطالعه آثار لوکاچ و تفسیری که از آرای مارکس داشت به او نیز گرایش پیدا کرد.تأثیر این تفسیر در تمام زندگی اش باقی ماند اما به نظر می رسد این تأثیر تا زمانی بود که نازی ها قدرت را در تصاحب داشتند.آدرنو و هورکهایمر و دیگر دوستانش مدتی نیز در انجمن پژوهشهای اجتماعی دانشگاه فرانکفورت کار می کردند موضوع اصلی مورد علاقه اش موضوع اجتماعی و پیدا کردن یک نظریه اجتماعی بود.بر سر این موضوعات با هورکهایمر بسیار بحث داشتند و وقتی که هورکهایمر مقالات انتقادی اش را منتشر کرد تأثیر آن بحثها را به وضوح می توانیم ببینیم.دوستی این دو تا دم مرگ باقی ماند.دوستی فکری که مشابه آن در تاریخ فکر بسیار کمیاب بود.

 


 زمانی که هیتلر در سال ۳۳ حکومت خود را بر پا کرد به فاصله کوتاهی همه فعالیت انجمن پژوهش های اجتماعی متوقف شد.همان روزی که هیتلر به صدراعظمی انتخاب شد به دفتر انجمن نیز حمله کردند و آنجا را بستند و بیشتر اعضای انجمن نیز متلاشی شدند.آدرنو حق تدریس نداشت و حتی کلاسهای خصوصی او نیز کنترل می شد که فقط به غیر آریاییها تدریس کند.بالاخره مدتی هم به انگلیس می رود اما در آنجا چندان او را جدی نگرفتند چرا که آنچه در انگلیس گفته می شد با آنچه که در آلمان مطرح شده بود به کلی متفاوت بود.یکی دو دهه بود که فلسفه تحلیلی در انگلستان شکل گرفته بود و متفکران آلمانی زبانی مانند ویتگنشتاین نیز در حلقه فلسفه تحلیلی بحث می کردند و اطراف متفکرانی مانند راسل و وایتهد و کارناپ بودند.سالهای اقامت آدرنو در آکسفورد در تنهایی و انزوا گذشت.او هیچ رابطه ای با فیلسوفان انگلیسی نداشت و مثل همیشه با فلسفه تحلیلی، پوزیتویسم و تجربه گرایی مخالف بود.آنجا به مطالعه دقیقتر آثار هوسرل پرداخت و یادداشتهای مفصلی تهیه کرد که سالها بعد در کتاب فرانقد شناخت شناسی به کارش آمد.
    آدرنو سپس به آمریکا رفت.فضای آمریکا در آن دوره به کار تجربی و تحقیقی خاص و ملاحظات غیر دیالکتیکی پایبند بود.آدرنو در این ایام مدتی در دانشگاه پرینستن بود.در سالهای بعد او به کالیفرنیا رفت و از راه پژوهشهایی برای چند مؤسسه خصوصی زندگی کرد.مقاله هایی درباره واگنر، کی یر که گور، اشپینگلر نوشت و دورادور با طرح انجمن در مورد تعصب و نژاد پرستی همکاری کرد.در همین سالها هورکهایمر به طرحی قدیمی درباره منطق دیالکتیک روی آورد و انجام آن را از اعضای انجمن طلب کرد.آدرنو به مطالعه در این مورد روی آورد و یادداشتهایی نیز تهیه کرد، اما در جریان کار متوجه شد که این طرح نمی تواند صرفاً در پیکر سخن فلسفی پیش برود، بل ناگزیر باید به بررسی های تاریخی، اجتماعی و فرهنگی پرداخت.آدرنو با بحثهای طولانی که درباره تاریخ و مسیر مدرنیته انجام دادند شروع به نگارش کتاب دیالکتیک روشنگری کردند.همسر آدرنو، گرتل از بحثهای این دو یادداشت بر می داشت و آن دو نوشته ها را با دقت بازنویسی می کردند.کتاب دیالکتیک روشنگری حاصل تفکرات آدرنو و هورکهایمر بود که هر دو با بحث با یکدیگر می نوشتند و حتی کار سند شناختی که بخشهای این کتاب را کدام یک نوشتند نیز بسیار مشکل است.لذا آنها با هم به مباحث پیچیده و چند معنایی و به ویژه فکر آلمانی پرداختند.کتاب دیالکتیک روشنگری یاد آور سنت سخت نویسی آلمانی اواخر قرن نوزده بود.دیالکتیک روشنگری در آمستردام منتشر شد در ابتدا به سختی طول کشید تا نسخه هایی از این کتاب به فروش برسد اما در جریان جنبشهای رادیکال دهه
۶۰ اهمیت کتاب شناخته شد.کتاب شاهکاری است انتقادی، تلخ و بی رحم از روزگار نو، از خرد ابزاری و صنعت فرهنگ.اساس بحث آدرنو درباره خردورزی مدرن، سالاری سرمایه داری، نادرستی تلقی مدرن از مفهوم پیشرفت، مخاطرات علم و تکنولوژی، صنعت فرهنگ و نقادی اش از برداشت سودجویانه انسان از طبیعت است.به هر حال به نظر می آید آن بخش زنده فرهنگی آدرنو در این کتاب تبلور یافت.آدرنو در مقدمه ای که بر کتاب نوشت تصریح کرد که اگر قرار بود امروز که فقط سه سال از نگارش کتاب می گذرد مطالب کتاب را تصحیح کنیم مجبور بودیم که یک کتاب دیگری بنویسم و این نشان دهنده این بود که یک فیلسوف بزرگ چگونه فکرش تکامل می یابد.البته باید تأکید کرد که وقتی از آدرنو درباره روشنگری سخن می گوییم مدام باید این را در نظر داشته باشیم که نظر هورکهایمر هم به همین گونه بود.این دو افرادی بودند که مدام از عقاید خودشان فراتر می رفتند.وقتی که این مورد را با متفکران و شبه متفکران کشور خودمان مقایسه می کنیم می بینیم که چگونه بر یک عقیده از زمان جوانی تا دم مرگ وفادار می مانند و هر نوع تعدیل در آن را کسر شأن می دانند در این هنگام است که متوجه می شویم چقدر این دو با یکدیگر متفاوت اند.حتی در نحوه آموزش در اروپا با نحوه آموزش در کشورهای جهان سوم نیز این مورد نمود دارد.نحوه ای که یک روشنفکر به گونه ای بار می آید که آماده تحول است و از فیلسوفان یک و دو، ویتگنشتاین یک و دو، مارکس یک و دو سخن می آید و گاهی سه و چهار هم در آن پیدا می شود.اما اینجا آدمها استاد اعظم به دنیا می آیند و همین گونه نیز می میرند.

ماکس هورکهایمر ، متولد سال 1895 میلادی ، در شتوتگارت ، در مونش و فرایبورگ به تحصیل روانشناسی ، جامعه شناسی و فلسفه پرداخت . او نزد ماکس و بر ، و  ادموند هوسرل ، جامعه شناسی و فلسفه آموخت ( 3 ) . هورکهایمر در سال 1925 درجهء دکتورا گرفت و از این پس برای همیشه به فلسفهء اجتماعی دل باخت . وی در سال 1930 سرپرستی " انجمن پژوهش های اجتماعی " وابسته به پوهنتون فرانکفورت را بر عهده گرفت . بعد از مدت کوتاهی ، متفکرینی چون فردریش پووک ، لیونتال ، فرانس نویمان ، هربرت مارکوزه ، والتر بنیامین ، اریش فروم ، برشت ، و ویتفوگل ، با انجمن به همکاری آغاز کردند . این حلقه پسانترها به نام " مکتب فرانکفورت " معروف شد .

  ماکس هورکهایمر بین سالهای 1895-1973 درآلمان زندگی نمود. پدرش یک کارخانه دار یهودی ثروتمند بود . او در نوجوانی علاقه خاصی به ادبیات و فلسفه داشت. ودردانشگاه به تحصیل فلسفه،روان شناسی و اقتصاد پرداخت و مدتی استاد درس فلسفه اجتماعی بود. هورکهایمر در جنگ جهانی اول درارتش دولت پروس پرستار بیمارستان بود . اودکترای خودرا پیرامون نظرات کانت نوشت و پایان نامه استادی اش را: آغاز فلسفه تاریخ بورژوازی. نام داد.

 

در روز دوشنبه 30 جنوری 1933 حزب ناسیونال سوسیالیزم ( نازی ها ) به رهبری آدلف هیتلر ، قدرت دولتی را در آلمان به دست گرفت . پس از این ، " انجمن پژوهش های اجتماعی " نه تنها به خاطر علایقش به اندیشهء مارکس ، بل به عنوان مرکز تجمع یهودی های اندیشه ور - چون بیشتر اعضای انجمن به شمول خود هورکهایمر ، یهودی بودند - از کار و فعالیت بازداشته شد .

هورکهایمر که نخست به سویس رفته بود ، در سال 1934 به نیویارک مهاجرت کرد . به دنبال وی ، اعضای دیگر انجمن- مانند مارکوزه و پولوک - هم به امریکا مهاجرت کردند .

انجمن در امریکا با همکاری پوهنتون کلمبیا ، دوباره به فعالیت آغاز کرد . در نتیجهء این تلاش بود که اندیشه وران " نظریهء انتقادی " توانستند آثار بسیار ارزنده  و مهمی در امریکا پدید آورند .

" د - ر " اثر مشترک هورکهایمر و تیودور ف . آدرنو ( متولد 1903 در فرانکفورت ) ، نمونهء بسیار درخشان فعالیت فکری این گروه در دورهء مهاجرت است .

وی گرچه درجوانی بانظرات مارکسیسم عملی،به انتقاد ازسرمایه داری پرداخته بود،بعدازپایان جنگ جهانی دوم وبازگشت به وطن اش، به جستجوی خدا و اسطورههای جدید بورژوازی مانند:پول،سود،هنرمبتذل ،بوروکراتیسم، صنعت پرستی، رفاه کذائی،فرهنگ مصرف، وغیره پرداخت. اویکی ازنظریه پردازان مهم مکتب فرانکفورت بود که بی تاثیر درجنبش دانشجویی سال 68 غرب نبود. جنبشی که غیراز گفتمان های : محیط زیست، فمینیسم، و فاشیسم زدایی، حامل وبارور مشی مبارزه مسلحانه سازمان چریکی ارتش سرخ آلمان نیز شد. اعضایی ازاین سازمان که تاسال 1990 دردرگیریهای خیابانی کشته نشده اند، اکنون به سن 60 سالگی رسده اند. توضیح آنکه اخیرا قرار بود یکی ازاعضای محکوم شده آن،بعداز 24سال زندانی،آزاد شود، ولی چون وی چندهفته قبل به مناسبت سالگرد قتل خانم رورا لوکزامبورگ، از درون زندان، پیامی برای برگزارکنندگان آن مراسم فرستاده ودرآنجا خواهان مبارزه غیرنظامی باسرمایه داری جهانی شده بود، دولت مدعی لیبرالیسم و دمکراسی!، تا اطلاع ثانوی تصمیم برای آزادی وی را به سبب این پیام به تاخیر انداخته، و آن را دلیل پابرجایی وی درمواضع قبلی خود ارزیابی کرده است .

کتاب مشترک هورکهایمر و آدرنو با عنوان “دیالکتیک روشنگری“ یکی از منابع مهم فکری جنبش دانشجویان جوان علیه جنگ ویتنام، کره و فلسطین، بود.

  روشنگری که با اتوپی سیاسی و عمل انقلابی شروع شده بود، سرانجام بصورت انتقاد بنیادین از تمدن مدرن درآمد و به یک خداشناسی مذهبی رسید که درآغاز قصد آزادی انسان ازآن را داشت. وی خلاف مارکس اعتقادی به نقش تاریخی ترقیخواهانه پرولتاریا نداشت، و گرچه میگفت که شوروی برای آرمانگرایان، یک تجربه ضروری است، ولی سوسیالیسم استالینیستی را بدتر از کاپیتالیسم نامید. اوسرانجام دچار بدبینی و ناامیدی انقلابی- اجتماعی گردید. انتقاد ازجامعه به امید یک آینده بهتر با انتقاد از تمدن مدرن بنام یک حقیقت ایده آل، سرانجام به بحث و جدلی دینی-الهی با مفهوم خداجویی، شد.

   هورکهایمر پایه گذار “تئوری انتقادی“ است که در دهه های 20-30 قرن گذشته، بعنوان تئوری انقلاب منتشرشد.تئوری مکتب انتقادی نئومارکسیستی او،بازگشت به نظرات شوپنهاور نیزبود. این تئوری نه مارکسیسم محض و نه نئوهگلی بود، و به پیروی از روش کانت، خود نیز انتقادی است. گروهی از اهل نظر، مکتب فرانکفورت را نتیجه شکست انقلاب درآلمان میدانند

صنعت فرهنگ سازی

 آدورنو و هورکهایمر این سوال را مطرح می نمایند که آیا به راستی آنچه را که همگان فرهنگ می دانند فرهنگ است؟

آدورنو و هورکهایمر می نویسند: «فرهنگ به معنی واقعی کلمه ، خود را به سادگی با هستی همساز نمی کند، بلکه همواره به گونه ای ناهمزمان، اعتراض علیه مناسبات متحجر را بر می انگیزد، مناسباتی که افراد همراه با آن زندگی می کنند ... ]در واقع[ تمایزی ژرف میان آنچه زندگی عملی خوانده می شود و فرهنگ، یعنی میان شرایط هر روزه سرکوب و استثمار با نفی آنها، وجود دارد. به بیان دیگر فرهنگ باید نقادانه باشد. فرهنگ به عنوان امری که فراتر از نظام حفظ خویشتن نوع انسان می رود، به این معنی که زندگی هر روزه استوار بر عادت هاست، و فرهنگ علیه هر عادت و قاعده مرسوم کنش و اندیشه»(احمدی،161:1380) آنها فرهنگ را تنها تا جائیکه با نظام سلطه و سرکوب همراه نشود و بر خلاف زندگی هر روزه پیش رود فرهنگ می دانند، اما آنجا که با این نظام سلطه و سرکوب همراه شود دیگر فرهنگ نمی دانند بلکه صنعت فرهنگ می دانند.
 آدورنو و هورکهایمر«صنعت فرهنگ» را برای اشاره به صنایعی به کار می برند که با تولید انبوه کالاهای فرهنگی سر و کار دارند و به دنبال برجسته کردن این حقیقت هستند که از بعضی جنبه های کلیدی این صنایع تفاوتی با سایر حوزه های تولید انبوه که کالا را برای مصرف انبوه تولید می کنند، ندارند. صنعت فرهنگی به کالایی شدن فزاینده صور فرهنگی منجر می شود و تاکید ویژه شان بر نقش ایدئولوژی در این فرایند عظیم است که اکنون از آن با عنوان عقلانی کردن جامعه یاد می شود. آنها فرهنگ توده را اصلی ترین محصول «صنعت فرهنگ» می دانند. فرهنگ توده آمیخته منحطی است از سرگرمی و تبلیغات، تجاری است و باعث ادغام افراد در یک کلیت اجتماعی ساختگی و شی وار می شود که مانع رشد تخیل انسان، و باعث سرکوب استعداد انقلابی انسان و آسیب پذیری او در برابر استثمار دیکتاتورها و عوام فریبان است.
 در مقاله "صنعت فرهنگ سازی، روشنگری به مثابه فریب انبوه" آدورنو و هورکهایمر می نویسند: تحت سلطه نظام صنعت فرهنگی، همگان در نظامی متشکل از کلیساها، کلوپ ها، کانون های حرفه ای و ... محصور می شوند که مجموعاً سازنده حساس ترین ابزار کنترل اجتماعی هستند. (هورکهایمر/ آدورنو،6:1380-65) در همین منبع آنها یادداشت می کنند که: «این واقعیتی است که صنعت فرهنگی استبداد تن را به حال خود رها می کند و حمله را متوجه روح یا جان افراد می کند. فرمانروا دیگر نمی گوید: باید همچون من فکر کنی یا بمیری. او می گوید، آزادی تا همچون من فکر نکنی، زندگی، اموال و همه چیزت از آن تو باقی ماند، ولی از امروز به بعد در میان ما فردی بیگانه خواهی بود.» (هورکهایمر/ آدورنو،48:1380)و این بیگانگی از نظر این دانشمندان در صنعت فرهنگی مسئله و جرم بسیار بزرگی تلقی می گردد. «فرهنگ اینک بر همه چیز نقش یا مهری یکسان می زند. فیلم های سینمایی،مجلات و ... همگی نظامی را تحقق می بخشند که در همه اجزا خویش یکسان و یکنواخت است.» (همان،35). این صنعت فرهنگی از طریق تولیدات خود فردیتی کاذب برای انسان ها ایجاد می نماید و همگی را به شکل واحد و یکسان و بهنجار تولید می کند. «هدف تلویزیون ارائه ترکیبی از رادیو و فیلم است و محدود ماندن این رسانه ها صرفاً از این امر ناشی می شود که طرف های ذی نفع هنوز در جمع خود به توافق نرسیده اند. لیکن پیامدهای آن یقیناً عظیم و بشارت دهنده این نوید خواهد بود که تا بدان حد موجب تشدید فقر و بی مایگی وجه زیبایی شناختی شود که در اندک زمانی یکسانی تمامی محصولات فرهنگ سازی می تواند حجاب نازک خویش را کنار زده و پیروزمندانه پا به صحنه بگذارد و رویای امتزاج همه هنرها در یک اثر هنری را به صورت مسخره ای تحقق بخشد»(همان، 39).
کالاهای فرهنگی جهت مصرف توده تولید می شوند. توده بر اساس نوع مصرف تقسیم بندی می گردد و به تبع محصولات فرهنگی بر اساس تقسیم بندی مصرف کنندگان، تفکیک و تمایز می یابند و مصرف کننده به اجبار باید بین طبقه بندی که برای او انجام داده اند دست به انتخاب بزند. اما انتخاب او در واقع تفاوتی در نوع مصرف ایجاد نمی نماید. او تنها محصولی را انتخاب می کند که از قبل برای او پیش بینی شده است. آنها می نویسند: «... تفکیک ها و تمایزات نظیر فیلم ها به دو گروه الف و ب، یا تفکیک داستان های منتشر شده در مجلاتی با نرخ های متفاوت، بیش از آنکه بر موضوع و محتوای اثر باشد، ا
زطبقه بندی، سازمان دهی و نامگذاری به مصرف کنندگان ناشی می شود. محصولات نهایی برای همگان تولید می شود تا هیچ کس قادر به گریز از آن نباشد. هر کس باید به نحوی ظاهرا خود انگیخته بر طبق همان سطحی از {ذوق و سلیقه} رفتار کند از قبل برای وی تعیین و دسته بندی شده است و همان مقوله یا دسته بندی شده است و همان مقوله یا دسته ای از محصولات تولید انبوه را بر گزیند که برای افرادی از نوع او عرضه شده است (همان، 38).
صنعت فرهنگ و فرهنگ توده باعث می شوند که مصرف کننده به «ایدئولوژی صنعت» تولید بدل شود و این مکانیسم از طریق تحمیل قوانین بازار (سلطه ارزش مبادله بر مصرف و تحمیل نیاز های کاذب بر راستین) بر هنر رخ می دهد. صنعت فرهنگ باعث بازتولید انسان ها در قالب مورد درخواست سرمایه داران می شود و امکان مخالفت آنها را بر سلطه موجود از بین می برد.
بر خلاف تحلیل های بنیادین در توده ای شدن هنر و تأثیر آن بر رشد دموکراسی و گسترش آگاهی، آدورنو و هورکهایمر به شدت با این امر مخالفند و آن را باعث نابودی رویا و قوه تخیل، پست و نازل شدن هنر و نیز ایجاد «نظام آهنین» به تاسی از «قفس آهنین» وبر می دانند.آنها می گویند:«باید از شرکت توده ها در تجارتی که نام هنر به خود گرفته است، ناخرسند بود و راهی دیگر جستجو کرد»(احمدی، 77:1380) «شرکت توده ها در تولید هنری به هیچ وجه به معنای تعالی هنر نیست، بلکه هنر را تا حد آگاهی هر روزه توده ها تنزل دهد»(همان،78) این مسئله ای است که هورکهایمر و آدرنو با آن سر ناسازگاری دارند.
صنعت فرهنگی با ایدئولوژی خود به گونه ای عمل می نماید که مصرف کننده تمام نیاز هایش از پیش، پیش بینی شده باشد. برای آن تولید نیاز شده باشد و متناسب آن تولید انجام گرفته باشد و در نهایت به گونه ای عمل گردد که مصرف کننده در مصرف خود را فاعل بداند، این شرایط منجر به رضایت مصرف کننده و در عین حال بسندگی او به هر آنچه عرضه می گردد، می شود و سرکوب انسان رخ می دهد. (هورکهایمر/آدورنو، 8:1380-57)
 حاصل این امر برای هنر و هنرمند چیست؟ در واقع تحت این نظام صنعت فرهنگی، آثار فرهنگی و هنری باید در قالبی از پیش تعیین شده ساخته و پرداخته شوند، چرا که هنر تحت سلطه نظام مبادله قرار گرفته است و در این سلطه هنرمند از آغاز باید بر اساس نیاز نهایی خلق کند. لذا هنرمند استقلال خود را از دست می دهد و محصول فرهنگی نیز استقلال خود را، در واقع محصول فرهنگی یا هنری کالایی می شوند. کالایی که در بازار و برای بازار تولید می شود و این کالایی شدن هنر ضربه نهایی صنعت فرهنگی تلقی می گردد. اثر هنری در واقع به کالایی بی طرف، خنثی و بی اثر تبدیل می گردد که ارزش مبادله دارد و مقبولیت آن دیگر نه در هنر و هنرمند بلکه در پذیرش و مقبولیت از سوی مخاطب است.
در این شرایط موسیقی، فیلم، هنر، تجاری می شود. فرایند عادی سازی و کلیشه سازی رخ می دهد و در این شرایط تماشاگر فاقد تفکر مستقل می گردد. کارکرد اصیل صنعت فرهنگی و هنر توده ای این است که جهان سر راست و در واقع تسلیم کننده هنر عامیانه را جایگزین جهان پیچیده و منحصر به فرد اثر هنری کند و منش همگانی و آشنا را به جای منش یکه، تکرار نشدنی و در نتیجه نا آشنا بنشاند(احمدی، 75:1381).
آنها معتقدند که صنعت فرهنگی باعث می گردد که همنواسازی با دیگران ، پذیرش کور، از بین رفتن گفتگوی آزاد و ... رخ دهد. آنها بینشی بسیار بدبینانه نسبت به هنر مدرن دارند. در این دشمنی با هنر مدرن تا آنجا پیش رفتند که در کل منکر هنر سینما شدند.(همان،75) به گونه ای که حتی هنر مدرن را که همواره از آن در برابر صنعت فرهنگی دفاع می کردند، در کارکرد نهایی فرهنگ توده ای شریک می دانند. آدورنو در مقاله خود می نویسد: که این تفاوت چنان مطرود شده و تا آن حد به حاشیه رانده شده که دیگر نمی توان کارکرد و کارایی هنر مدرن را داشته باشد.(احمدی،1380: 143)
آنها هنر مدرن را دور از عامه می دانند و نازل و پست که کارکرد ایدئولوژیک یافته است. آدورنو برای هنر ویژگی سازش ناپذیری در نظر می گیرد. وی می نویسد: «... هنر همیشه نیروی اعتراض انسان ها بر علیه فشار نهادهای سلطه گر بوده و هست... حداقل منعکس کننده ماهیت آنها بوده است». (اینگیلیس، 1377: 68) آنها معتقدند که گوهر هنر نفی است. و هر اثر هنری در ناتوانی خود در از بین بردن تضادها میان منش همگانی اثر هنری با جنبه فردی آفرینش هنری، بیانگر و بازگوی تضادهای اجتماعی است و از این رو همواره عنصری از اعتراض و نفی وضع موجود و طرح مناسبات دیگر در جامعه را به همراه دارد. این اعتراض که به شکل اجتماعی شکل گرفته است، مشخصه اصلی اثر هنری و سازنده اصالت آن است و حال اگر... توده ای شدن آن این اصالت را از بین ببرد، در واقع توان نفی کنندگی اثر هنری را از بین برده است.(احمدی،1380: 78)
بنابراین تعریف آنها از هنر اصیل بر سازش نا پزیری و مانعیت هنر برای تجاری شدن و والا ماندن آن باز می گردد،  به گونه ای که حافظ نقد وضع موجود و ارائه تصویری قوی از آینده باشد.
بر اساس تعاریف مرتبط این دو اندیشمند دو بحث دیگر یعنی فردیت و نیز تبلیغات نیز مطرح می گردد. از نظر آنها فردیت نوعی توهم است، چرا که وجود فردی تا زمان تداوم و استمرار می یابد که با کل جامعه انسانی یگانه باشد  بنابراین فردیت دروغین است، یا اینکه پدیده ای به نام شبه فردیت داریم. آنها معتقدند وجود هر فرد متشکل از صفاتی است که عیناً قابل جایگزینی با دیگری است. انسان ها شی یا نسخه یا کپی از یکدیگر هستند و امری مصرف شدنی و بی اهمیت محسوب می شوند.
بحث دیگر به تبلیغات در صنعت فرهنگی باز می گردد. ادغام تبلیغات و صنعت فرهنگی باعث می گردد روشی برای اعمال نفوذ بر افکار انسان به دست آید. استاندارد سازی و عقلانی شدن صور فرهنگی که شرح آن پیش از این داده شد باعث ایجاد نوعی کنترل بر افراد می گردد که این کنترل باعث تباه کردن اندیشه انسان می شود. آدورنو و هورکهایمر معتقدند که اوج موفقیت تبلیغات ایجاد احساس نیاز مصرف کننده به مصرف فراورده است.

این اندیشمندن این گونه به مسأله پرداخته اند که صنایع فرهنگی بخش جدیدی از صنعت موسسات اطلاع رسانی مانند رادیو، مطبوعات و سینماست که برای به نتیجه رساندن منافع صاحبان صنایع به کار می افتد. در نتیجه این صنایع فرهنگی باعث تولید تخدیر کننده محصولات فرهنگی، ایجاد بازارهای وسیع تر تجاری و سازگاری سیاسی است.به عبارتی، در حقیقت فرهنگ توده ای حاصل فرهنگ منفعل و اسیر کننده است   بنابراین بنیانگذاران این نظریه معتقد بودند که ظهور فرهنگ توده  ناشی از تولید انبوه صنایع فرهنگی توسط سرمایه داری انحصارگرا بود و در نتیجه سرمایه داری با توسعه مصرف زدگی، لذات کوتاه مدت و افسانه بی طبقه بودن جامعه، موفق شد فرهنگ خود را بفروشد. به طور کلی از دیدگاه این اندیشمندان، کالا مهمترین ابزار ایدئولوژیک در این فرآیند محسوب می شود.
از نظر آدرنو و هورکهایمر، دنیای امروز و دنیای آینده یک دنیای کاملاً کنترل شده است و آزادی حقیقی انسان در پرتو این جهان و در اثر توسعه عقلانیت، لطمه دیده است. در جهان امروز، خرسندی و خوشبختی فرد تحقق نمی یابد، مگر در روندی تاریخی که با زوال فردیت همراه است. این زوال باعث یکسان سازی آگاهی و شعور انسانی از طریق ارتباطات هدایت شده، نادیده گرفتن خصلت و کیفیت فرد در جریان تحول شکل های تولید و دگرگونی در ساخت روانی انسان به دلیل اجتماعی شدن یکسان انسان ها، می شود.همان طورکه دیدیم،  آنها معتقدند که در جهان تحت سلطه بورکراتیک، عقل در خدمت سلطه درآمده و توانایی های رهایی بخش خود را از دست داده است. یعنی برای فرد هیچ هویتی قایل نیست و در جایی دیگر می گویند: تا زمانی که تاریخ جهان به شیوه عقلانی و منطقی خود تداوم می یابد، نمی تواند سرشت راستین انسان را متحقق سازد. یعنی نظام سلطه در جهان معاصر حتی امید به اتوپیا و اندیشه آزادی را هم از بین برده است. که در این ارتباط آدرنو می گوید: گریز تنها راه انسان آگاه است تا به آزادی و رهایی از سلطه دست پیدا کند.
آدرنو و هورکهایمر در یکی از نوشته های خود صنعت فرهنگ را به عنوان یکی از مهمترین ویژگی های عصر سلطه عقلانیت ابزاری توصیف کرده و می گویند که در عصر سرمایه  داری متأخر، تلفیق فرهنگ با سرگرمی و بازی، فرهنگ توده ای منحطی را بوجود آورده است. مصرف کنندگان صنعت فرهنگی چاره ای ندارند زیرا در ورای افق واقعیت محسوس، چیزی نمی بینند. کارکرد اصلی صنعت فرهنگی، در عصر سرمایه داری پیشرفته، از میان برداشتن هرگونه امکان مخالفت اساسی با ساخت سلطه موجود است. جامعه ای که در چنبر صنعت فرهنگی در غلتیده باشد، هرگونه نیروی رهایی بخش را از دست میدهد آنها معتقد بودند که در ارتباطات نوین جهانی، کارکرد پنهان وسایل ارتباط جمعی، فریب انسان در جامعه مدرن است. آنها بر تبلیغات در صنعت فرهنگ تأکید داشته و برآنند که اوج تبلیغات در صنعت فرهنگ این است که مصرف کنندگان احساس نمایند که مجبور به خرید و مصرف فرآورده های این صنعت هستند، حتی اگر این اجبار از جانب خودشان باشد. هورکهایمر و آدرنو در انتقاد از صنایع فرهنگی براین باورند که ساختارهای بورکراتیک و عقلانی شبکه های ارتباط جمعی فرهنگ نوین، انسان مدرن را کنترل می کنند و فرهنگی را بوجود می آورند که غیر خودجوش، هدایت شده و مصنوعی است نه یک فرهنگ ذاتی و واقعی. بدین معنا که آنها نگران دروغین بودن این فرهنگ هستند. مکتب فرانکفورت این فرهنگ را فرهنگ بسته بندی شده توده گیر می داند که توسط رسانه های جمعی منتشر می شوند و از طرف دیگر از تأثیر سرکوبگری و بی حس کنندگی این فرهنگ بر مردم هراسانند.
آدرنو معتقد است که جامعه به کمک صنایع فرهنگی نمی گذارد، انسانها، جهان دیگری جز آنچه که هست ،برای خود متصور شوند. در هم ریختگی شعور به مرحله ای رسیده است که دیگر به زحمت می توان انسانها را نسبت به این وضعیت آگاه کرد. به نظر می رسد که منظور آدرنو این است که جهان نوین به آخرین مرحله خود رسیده است و در واقع نظارت بر افراد چندان کامل شده که دیگر نیازی به عمل رهبران نیست

وقتی ما همه یک نوع می اندیشیم,هیچ یک از ما نمی اندیشد

 دیالکتیکروشنگری

هورکهایمروآدورنودردیالکتیکروشنگریسعیکردندبهتوصیفیدیالکتیکیازتاریخبپردازند. آنهاچونهگلتحولاتتاریخیرامحصولنقضدیگریوغیرمیدیدند،امانهبااینهدفکهحرکتپیشروندهخرددرتاریخرانشانبدهند. بیشترشبیهبهآنچهنیچهدربرداشتننقابازچهرهعصرروشنگریانجامدادهبود،آنهارویکرددیالکتیکیازتاریخرادرمطالعاتشانبهکارگرفتندتابتوانندحضورغیرعقلانیهایمختلفدرعصرمدرنوبازگشتاسطورهدردنیایعقلانیشدهقرنبیستمرابهنمایشبگذارند.
هابرماسمعتقداستدرسنتروشنگری،تفکرروشناندیشانهبهمثابهیکرودرروییوتقابلبااسطورهوتفکراسطورهییبهحسابمیآمد،ودیالکتیکروشنگریصحهییاستبرشکستاینرودررویی.۱براینویسندگاندیالکتیکروشنگریخردتاریخینهتنهاموفقنمیشودآنطوریکههگلادعاکردهبودبرغیرومقابلخوددرعصرمدرنغلبهیابد،بلکهحینفرآیندمدرنسازیآزادیهایفردینیزمحومیشود. اگرچهتفکرعصرروشنگریمتعهدبهآزادیهایفردیواجتماعیبودهاست،اماعینیشدناینتفکردردنیایواقعیبهشکلعقلانیسازیعرصههایمختلفزندگی،آزادیوارادهفردیرادرزندگیاجتماعیمحومیکند. ازاینمنظرعصرروشنگریپروژهییبوددرتفکرروشنگری،تفکریکهازهمانآغازبذرخودویرانگری (self-destruction) رادرخودپرورشمیداد. برایهورکهایمروآدورنودلیلاینخودویرانگریازیکسومرتبطاستبهشکستعصرروشنگریدرجداییوفاصلهگرفتنازاسطورهوناتوانیاشدرجلوگیریازبازگشتبهدنیایاساطیر،وازسویدیگربازمیگرددبهمثلهکردنخردبهوسیلهعصرروشنگریوبرابرکردنعقلباخردابزاریوعقلانیتمعطوفبههدف
.
بهمانندهگل،برایآناننیزروشنگریطرحوپروژهییبوددرجهتعینیسازیاندیشهوتفکرانتزاعیدرعالم،امانهبهعنوانجوهرهستیوحقیقتنهاییکهازطریقعینیشدنشبهجماعتواجتماعیکهخرددرآنعینیشدهاستسودوبهرهمیرساند،برخلافآنچهبرایهگلبود،دیالکتیکروشنگریخردراصرفاًابزاریمیدیددرخدمتدستگاهاقتصادیفراگیر. دراینجا،عقلابزاریاستعمومیکههمهابزارهایدیگرراتولیدمیکند... ابزاریصرفدرخدمتاهداف.۲

اهمیتدیالکتیکروشنگریدروهلهاولدرایناستکهعصرروشنگریخردراصرفاًبهعنوانابزاریدرخدمتآرزوهاوارادهبشریتقلیلمیدهد،ودروهلهبعداگرچهاینانتقالدرعصرروشنگریاستکهتئوریزهوعینیمیشود،هورکهایمروآدورنوشکلگیریآغازیناشرادردنیایاساطیرونوشتههایهومربهعنوان «متنبنیادیتمدناروپایی» ردیابیمینمایند. درمتنهومریادیسهباحسابگریحیلهگرانهیی،خردرابهخدمتاهدافخوددرمیآورد،ادیسهدریانوردهمانطوریکهسیاحانمتمدنعصرمدرنبهعوضعاج،گردنبندهایساختهشدهازشیشههایرنگیرابهمردمبومیعرضهمیکنند،وینیزموفقمیشودبهخدایانوالهههایطبیعیبااعطایقربانیهایمختلفکلکبزند. باعینیسازییکیازقدیمیترینآرزوهایبشر،یعنیامکانبهکارگیریخردبهوسیلهبشردرجهتمنافعواهدافخود،عصرروشنگریازعینیسازیخودیعنیفکرآزادیدستمیکشد. عصرروشنگریبرنامهییبوددرجهتاسطورهزداییازجهان،طرحیبرایحذفغیرعقلانیتها،تابشرازواهمهوجودچیزهایغیرقابلدانستنرهایییابد. دراینچارچوبعصرروشنگریدانشرابهمثابهنیروییمیدیدکهبهوسیلهآنبشرمیتوانستجهانرابهکنترلدرآورد. انگیزهاساسیبشردراینفرآیندخودنگهدارندگی (self-preservation) بود،بههمانشکلیکهدردنیایاساطیربرایادیسهبود
.
بهبیاندیگرعصرروشنگریترسیبودتشدیدشدهازاسطوره،وبرایاینکهازشراسطورهرهایییابدخودبهشکلاسطورهدرمیآید.۳بنابراینعصرروشنگریبیشازآنکهقادرباشدخودراازدنیایاساطیررهاییبخشد،برایاینکهبتوانداسطورههارانابودسازدتمامموضوعاتشراازمیانآنهابرمیگزیند. سعیمیکندخودراازفرآیندشکلگیریتقدیروعقوبتعملرهاییسازد،درحالیکهخودبرآنفرآیندمکافاتراتقدیرمیکند.۴جوهراصلیدنیایاسطورهییهومریعنیوجودچرخه،تقدیروسلطه،جوهردنیایروشنگریشدهعصرجدیدرانیزشکلمیدهند. انتزاعابزاریاستکهبهوسیلهآنعصرروشنگرینهتنهاهرچیزرابهچیزهاییقابلتکرارتبدیلمیکند،بلکهبهوسیلهآناینامکانرانیزمییابدتاهراتفاقیبرمبنایتصمیمیازقبلطرحریزیشدهبناشود. همانگونهکهتقدیربرایهراتفاقیدردنیایاساطیرطرحونقشهییازپیشتعیینشدهدارد.عصرروشنگریتبدیلمیشودبهسلطهییتمامعیار،اینویژگیاشمیبایستمرتبطشودبهتصوریکهعصرروشنگریازدانشداشت،وروشیکهبهوسیلهآنسعیمیکردبهدانشدسترسیپیدابکندوبتواندآنرابرواقعیتعینیاعمالکند. درنظرعصرروشنگریدانشتنهاشاملآگاهیهاییمیشودکهدرچارچوباصولخاصقراربگیرند،هرنوعدیگرازاندیشه،سازمانیافته،هدایتنشدهیااستبدادیقلمدادمیشود
.
عقلتنهادرایدهییکهبهصورتسیستمیکانسجامیافتهاستحضوردارد،عناصررسمیبههمپیوستگیونظمیمفهومیکهتثبیتومحرزشدهاست.۵باتقلیلعقلبهابزاریصرفدرخدمتخودنگهدارندگیووسیلهییبرایسلطهبرطبیعتودیگرافراد،عصرروشنگریاندیشهخودآگاهیرارهامیکند. درنتیجهعقلانیتسوژهمحور- تاجتفکرعصرروشنگری - چیزینبودجزانقیاددنیایاسطورهزداییشدهودیگرانسانهابهتفکرابزاریشدهذهنبشر
.
دانشکهمساویشدباقدرت،هیچمانعیرابرسرراهخویشنمییابد؛نهوقتیکهدرخدمتبهبردگیکشیدنبشردرمیآید،ونهآنگاهکهپیرویازارادهحکامجهانرامیپذیرد.۶قابلمحاسبهبودنمعیارتفکرقرارمیگیرد. عصرروشنگریدرمقابلانسانهاواشیاهمانگونهعملکردکهیکدیکتاتوردرمقابلافرادتحتفرمانخویشعملمیکند. عصرروشنگریخردرابهعملکردعقلانیذهنانسانتقلیلداد،تواناییکهصرفاًدرخدمتپیداکردنوسایلوابزارمناسببرایرسیدنبههدفیبودکهبههردلیلبهوسیلهشخصیانتخابشدهبود
.
ازآنجاییکهخردبهخودیخودبهدنبالهیچهدفبنیادیواساسینیستونسبتبهاهدافآدمیوضعیتیبیطرفدارد،بهابزاریصرفبراینقشه،وطرحریزیوهماهنگکردنمبدلمیشود. بشردرراهخویشبهسویدستیابیبهعلممدرن،هرگونهادعابرایمعناراردمیکند.۷بشرکنترلیعلمیوفراگیررابرزندگیخویشبرنامهریزیمیکند. واژههای«خرد» و «انسان» معانیاولیهخودرادرعصرروشنگریازدستمیدهند،واژهخرددیگربیانکنندهنظریازعقلنیستکهزمانیبرپایهاینباورغیرقابلتردیدقرارداشتکههنوزهمجهانیعادلانهمیتواندتأسیسشود،واژهانساننیزدیگرمبینقدرتسوبژهیینیستکهتواناییآنرادارددرمقابلوضعموجودیکهبهشدتتمامبراوتحمیلمیشود،مقاومتکند.۸خردوانسانمبدلبهعناصرسیستمیمیشوندکههیچیککنترلیبرآنندارند
.
کنترلواعمالسلطهبرطبیعتآنطورکهپیشاهنگانعصرروشنگریوعدهاشرادادهبودندمنجربهآننشدتابشرقادرشودسرنوشتخودشراخودتعیینکند. بههمانصورتکهجامعهمدرنتوسعهمییابد،تحتقیادتنظریهییکهکارکردجامعهبهعنوانیکسیستمراتوجیهمیکند،بهکارگیریدستگاهاداریوشیوهمدیریتیکاملاًعقلانیضروریمیشود،دراینشرایطانسانبهعنوانیکشخص،کسیکهصاحبخردمستقلاست،نابودشدهاست...هرتصمیمیکهمعطوفبهانجامکاریاستوچنینبهنظرمیرسدکهبهخوداشخاصواگذاشتهاست،درواقعپیشاپیشطرحوکنترلشدهاست.۹عصرروشنگریازاینواقعیتخبرنداشتکهبرنامهییراکهبرایجامعهپیریزیمیکند،کمراندیشهروشنگریراخواهدشکاند. برایآدورنووهورکهایمراینعدمموفقیتتنهامنوطبهروشیکهعصرروشنگریباکمکآنجهانرامیفهمیدوباآنارتباطبرقرارمیکرد،نبود؛بلکهعلاوهبراینمربوطبهتعهدعصرروشنگریبرایشکلدهیاقتصادیلیبرالنیزمیشد
.
عناصرغیرعقلانیدنیایقدیمخودشانراوارددنیایجدیدمیکنند؛دنیاییکهقراربودعدمبلوغفکریبشررارفعکند،نابالغیتغییرچهرهمیدهد،بشربهعنوانسوژهرهاشدهازبندهایسیاسیاجتماعیوفرهنگیدرمیانجامعهییقرارمیگیردکهمکانیسماشچونمکانیسمبازاراست. دراینوضعیت،نابالغیمبدلمیشودبهناتوانیبشربرایچانهزنیدردنیاییکهخودنگهدارندگیوحفظمنافعشخصیبهاصلبنیادینزندگیتبدیلشدهاست. اقتصادلجامگسیختهبازارهمبهنمودعینیعقلتبدیلمیشودوهمبهنیروییکهفردرانابودمیکند.۱۰اگرچههورکهایمروآدورنوباورداشتندکهتفکرآزادیاجتماعیازاندیشهروشنگریجداییناپذیراست،اماجریانمتضادتاریخیوواقعیتهایعینی،آنهارابهاینباورسوقدادتابهشکلیرادیکالعصرروشنگریرانسبتبهجنبههایویرانگررشدوتوسعهاندیشهروشنگریدرتاریخآگاهسازند
.
درمطالعهدیالکتیکیشانازدنیایمدرن،باکمکرویکردیرازگشایانهوپردهافکنانه،بهجایانتقادیسازنده،آنهاشکستکاملعصرروشنگریدربرنامهاسطورهزداییازجهانرااعلاممیکنند. برمبنایافشاگریآنان،تنهادرظاهرامراستکهبهنظرمیرسدجهانمدرناسطورهزداییشدهاست،دنیایجدیدچیزینیستجزتجسدوتجسمدنیایاسطورهییدرزمانمعاصر. دنیاییکهدرآنقدرتهاونیروهایمختلفبریکدیگراعمالنفوذمیکنند،وهیچعنصریوجودنداردکهبتواندفراسویجنگقدرتهاقراربگیرد.۱۱عصرروشنگریناتوانترازآنبودکهبتواندازبازگشتاسطورهجلوگیریکند
.
درمقدمهکتابدیالکتیکروشنگری،هورکهایمروآدورنومدعیشدندکهبدینجهتمنتقداندیشهعصرروشنگریهستندتاامکانیرافراهمآورندکهبشودبهوسیلهآننسبتبهبعضیازعناصرپروژهروشنگریکهمیلبهبازگشتبهدنیایقدیمرادارندبهتاملوبازاندیشیپرداخت؛چوندرغیراینصورت،عصرروشنگریسرنوشتوتقدیرشرامهرومومخواهدکرد. اگرتوجهبهجنبههایویرانگرپیشرفتاندیشهعصرروشنگریدرتاریخبهدشمنانشواگذارشود،اندیشهییکهصرفاًکورکورانهبرنامهریزیشدهاست،ویژگیاستعلاییوارتباطشراباحقیقتازدستمیدهد.۱۲امابابیارزشکردنتماممعیارهایعقلانیتفکرمدرن،وبرابرکردندنیایجدیدبادنیایاسطورهییماقبلعصرمدرن،مطالعاتشانمارابههماننقطهییمیکشاندکهتفکرمحافظهکارضدمدرنیسمقبلازآنانبهآنسرانجامرسیدهبود. دنیایمدرنمطمئناًچیزیبیشترازاقتصادسرمایهداریوسیستمیخودنگهدارندهاست

» استاد اردلان مقیم اسلام :: ۱۳٩٢/۱٢/۳
» پرداخت شهریه پودمان جدید :: ۱۳٩٢/۱۱/۵
» دریافت سبد کالای دانشجویان متأهل :: ۱۳٩٢/۱٠/٢۳
» مفهوم تجاوز در حقوق بین الملل :: ۱۳٩٢/۱٠/۱۸
» خلاصه کتاب دین و روابط بین الملل :: ۱۳٩٢/۱٠/۱۸
» ازدواج دانشجویی :: ۱۳٩٢/۱٠/۱٧
» سامانه سجاد و نماد علمی کاربردی :: ۱۳٩٢/۱٠/۱۴
» دین و روابط بین الملل (خلاصه کتاب) :: ۱۳٩٢/۱٠/۱۴
» عملیات روانی از نظریه تا عمل :: ۱۳٩٢/۱٠/۱۴
» نگاهى به اصول روابط بین الملل اسلامى :: ۱۳٩٢/۱٠/۱۴
» خلاصه کتاب : دیپلماسی رسانه ای :: ۱۳٩٢/۱٠/۱۴
» تصاویر جدید استاد علی میرزایی پور :: ۱۳٩٢/۱٠/۱۴
» اصول روابط بین الملل دکتر خاوری :: ۱۳٩٢/۱٠/۱۴
» مدرسان برتر نیمسال اول :: ۱۳٩٢/۱٠/۱۴
» ثبت نام تکمیل ظرفیت کاردانی به کارشناسی :: ۱۳٩٢/۱٠/۱۱
» بازدید از روابط عمومی بنیاد شهید :: ۱۳٩٢/۱٠/٩
» بازدید دانشجویان امور فرهنگی :: ۱۳٩٢/۱٠/٩
» دریافت کارت ورود به جلسه :: ۱۳٩٢/۱٠/۸
» ارتباطات سیاسی :: ۱۳٩٢/۱٠/۸
» آزمایش‌های اسکینر با کبوتر و موش :: ۱۳٩٢/۱٠/٧

استاد بیتا برارین

ارتباطات توسعه در جهان سوم

جامعه شناسی تبلیغات

نظریه های ارتباط جمعی

جنگ روانی و افکار عمومی- وردی نژاد

خلاصه کتاب شناخت افکار عمومی

پیشگویی استاد دزفولی

افکار عمومی، نیرویی نامریی

24 سریال یا سناریو-سروش دذفولی

بزرگ‌ترین خطر برای روزنامه‌نگاری

 

  نظرات ()
مطالب اخیر آغاز ثبت نام مقطع کارشناسی حرفه ای(ناپیوسته) مهر ماه 95 تخلفات دانشگاه علمی-کاربردی! کارشناسی ارشد خبرنگاری بین المللی کارشناسی ارشد علمی کاربردی گروه کشاورزی رشته های کارشناسی ارشد علمی کاربردی دانشگاه جامع علمی کاربردی روابط عمومی؛ رسانه یا استعمار نوین؟! تمدید مهلت ثبت نام دانشگاه علمی کاربردی سامانه ورود به دانشگاه علمی کاربردی زمانبندی انتخاب واحد
کلمات کلیدی وبلاگ علمی کاربردی (٥٥) دانشگاه علمی کاربردی (٢۱) دانشگاه جامع علمی کاربردی (۱۸) جامع علمی کاربردی (۱٤) علمی کاربردی واحد 13 (۱۱) دانشگاه علمی کاربردی واحد 13 (۱٠) ثبت نام (۱٠) واحد 13 علمی کاربردی (۱٠) وبلاگ واحد 13 (٩) دانشگاه (۸) دانشجو (٧) روابط عمومی (٦) سید سروش دزفولی (٦) سروش دزفولی (٦) آسیه بهبودی (٥) کاخ گلستان (٥) کارشناسی ارشد (٥) uast (٥) سامانه جامع آموزشی دانشگاه علمی کاربردی (٥) سعید میرشاهی (٥) اردلان مقیم اسلام (٥) سامانه سجاد و نماد (٤) سامانه سجاد و نماد علمی کاربردی (٤) استاد اردلان مقیم اسلام (٤) استاد سعید میرشاهی (٤) سامانه سجاد (٤) علی جاویدمهر (٤) دانشگاه جامع علمی کاربردی مرکز فرهنگ و هنر واحد 13 (٤) uast13 (٤) دانشگاه جامع علمی کاربردی مرکز فرهنگ و هنر واحد 1 (٤) وبلاگ علمی کاربردی واحد 13 (٤) آدرس دانشگاه های علمی کاربردی (٤) انتخاب واحد (٤) گلستان کاخ (٤) کاخ زیبای گلستان (۳) استاد آسیه بهبودی (۳) استاد بهبودی (۳) موزه گلستان (۳) ازدواج دانشجویی (۳) روابط بین الملل (۳) برنامه هفتگی (۳) ثبت نام علمی کاربردی (۳) جامعه شناسی (۳) خبرنگاری (۳) وبلاگ دانشگاه علمی کاربردی واحد 13 (۳) آدرس دانشگاه علمی کاربردی (۳) اردشیر لارودی (۳) uastacir (۳) سیاوش دانیالی (۳) زهرا ملکی دوست (۳) کارت ورود به جلسه (۳) دریافت کارت ورود به جلسه (۳) uast13com (۳) دکتر جاوید مهر رئیس دانشگاه علمی کاربردی واحد 13 (۳) واحد 13 (۳) دکتر علی جاوید مهر (۳) سامانه سجاد علمی کاربردی (۳) علیرضا آل قیس (۳) آل قیس (۳) سامانه آموزشی (نماد) (۳) سعیده حاج علی (۳) میرشاهی سعید (۳) بهبودی آسیه (۳) استاد علی میرزایی پور (۳) استاد سهیلا ابراهیم پور ابیازنی (٢) سهیلا ابراهیم پور ابیازنی (٢) دانشگاه جامع علمی (٢) مقیم اسلام اردلان (٢) استاد سعید محمدی پور (٢) ثبت نام تکمیل ظرفیت کاردانی به کارشناسی (٢) علی میرزایی پور (٢) کارشناسی روابط عمومی (٢) سجاد و نماد (٢) نماد علمی کاربردی (٢) طریقه انتخاب واحد علمی کاربردی (٢) سامانه سجاد دانشگاه علمی کاربردی (٢) http://uast13persianblogir/ (٢) استاد سید محمد هاشمی مطهر (٢) مشاهده نمرات (٢) نورانی آسیا بر (٢) پروین نورانی آسیا بر (٢) سعید محمدی پور (٢) استاد سعیده حاج علی (٢) سید محمد هاشمی مطهر (٢) روزنامه‌نگاری (٢) دمینگ (٢) ثبت نام دانشگاه (٢) جامعه شناسی تبلیغات (٢) میرشاهی (٢) تدریس موفق (٢) استاد سیاوش دانیالی (٢) الهام حیرت سجادی (٢) آدرس مراکز آموزش علمی کاربردی استان تهران (٢) وبلاگ و سایت واحد 13 (٢) کتاب (٢) تعریف (٢) کنکور (٢) تبلیغات (٢) رسانه (٢) ادوارد دمینگ (٢) کارشناسی (٢) اسکینر (٢) فتحعلی شاه (٢) مقاله نویسی (٢) حاج علی (٢) استاد میرشاهی (٢) علوم ارتباطات اجتماعی (٢) ارتباطات بین الملل (٢) حسن روحانی (٢) جنگ روانی (٢) خلاصه کتاب (٢) زبان انگلیسی (٢) روان شناسی (٢) دانلود کتاب (٢) برنامه امتحانی (٢) حسن گل احمدی (٢) بازدید از کاخ زیبای گلستان (٢) ورود به سامانه نماد (٢) آدرس کاخ گلستان (٢) مقیم اسلام (٢) استاد سید سروش دزفولی (٢) دزفولی سروش (٢) لارودی اردشیر (٢) استاد اردشیر لارودی (٢) بازدید از کاخ زیبای گلستان(7) (٢) استاد گل احمدی (٢) ابراهیم عزیزیان (٢) استاد ابراهیم عزیزیان فام (٢) ابراهیم عزیزیان فام (٢) استاد محمد احمدی (۱) عزیزیان فام (۱) تصاویر استاد گل احمدی (۱) گل احمدی (۱) نسرین آقا ملا (۱) انتخاب واحد آخر! (۱) رشته کاردانی تاکسیرانی (۱) ثبت نام کارشناسی حرفه ای (۱) ثبت نام کارشناسی (۱) ثبت نامدانشگاه جامع علمی – کاربردی (۱) جلسه توجیحی درس کارورزی (۱) تالار خوارزمی (۱) ثبت نام عمره دانشگاهیان (۱) ثبت نام حج عمره دانشگاهیان آغاز شد (۱) حج عمره دانشگاهیان (۱) ورود به سامانه سجاد (۱) سی ثانیه پای صحبت برایان تریسی (۱) کاربرد قانون 20/80 پارتو (۱) پارتو 8020 (۱) برنج ایرانی و برنج ژاپنی! (۱) اتحاد و کار گروهی (۱) ژاپن درسی از استاد ژاپنی (۱) سندروم شکنجه (۱) آیا می دانید شکنجه خاموش چیست؟ (۱) بهنوش محتشمی (۱) استاد بهنوش محتشمی (۱) محتشمی بهنوش (۱) انتخاب واحد 94-93 (۱) شرایط و زمانبندی انتخاب واحد نیمسال اول سال تحصیلی (۱) محمدی پور سعید (۱) توریست ها و جهانگردان خارجی (۱) کاخ زیبا و تاریخی گلستان (۱) داستان زیبای شیر و خرگوش کاخ گلستان (۱) داستان زیبای شیر و خرگوش (۱) روابط عمومی و ارتباطات (۱) kakh golestan (۱) آی سی تی چیست؟ (۱) هفته روابط عمومی و ارتباطات (۱) حجت‌الاسلام والمسلمین حسن روحانی (۱) تصاویر جدیدتر استاد بهبودی (۱) استاد لارودی (۱) تصاویر جدید استاد اردشیر لارودی (۱) نکته مهم در تدریس موفق (۱) از دهکده جهانی تا خانواده جهانی (۱) خانواده جهانی (۱) استاد سروش دزفولی (۱) داستان غم انگیز پایان گوبلز (۱) خودکشی گوبلز (۱) دکتر جوزف گوبلز (۱) رسانه سرد و گرم (۱) عنوان : رسانه سرد و گرم cool media and hot media (۱) رسانه گرم، مک لوهان (۱) جوامع سرد و گرم (۱) شماره های تماس ساختمان فاطمی (۱) خیابان حجاب روبروی هتل لاله (۱) دانشگاه آدرس (۱) آشنایی با افکار دمینگ deming (۱) عصاره آموزه‌های دمینگ (۱) دکتر ادوارد دمینگ (۱) فاطمه سادات نبیان (۱) استاد نبیان (۱) تصاویر ساختمان جدید در فاطمی (۱) آدرس ساختمان فاطمی (۱) آخرین عکس با استاد میرشاهی (۱) آخرین عکس بهار با استاد بهبودی (۱) به عقل آفرینان دیوانه ات (۱) هرم وارونه در رسانه (۱) تعریف هرم وارونه (۱) هرم وارونه در خبر (۱) لید و انواع آن (۱) شروع خبر: لید lead (۱) *مشخصات لید: (۱) تعریف شایعه (۱) آلپورت و پستمن (۱) روان‏شناسى شایعه (۱) نظریه گوردون آلپورت (۱) گوردون آلپورت (۱) آلپورتِ (۱) ویلیام شرام (۱) مدل ارسطو (۱) شرام لاسول (۱) مدل هارولد لاسول (۱) مک لوهان و جامعه ایرانی (۱) دیدگاه های مارشال مک لوهان (۱) انتخاب واحد تابستان سال 93-92 (۱) انتخاب واحد تابستان 93-92 (۱) شرایط و زمانبندی (۱) الفتی علی احمد (۱) رسولی آذر (۱) سالاریان رجبعلی (۱) دکتر جاویدمهر (۱) علی جاوید مهر (۱) دکتر جاویدمهر مدیری پاسخگو (۱) دکتر جاوید مهر و فاطمه سادات نبیان (۱) برنامه واحد ها و زمان و محل برگزاری کلاس ها (۱) برنامه محل برگزاری کلاس ها (۱) رجب علی سالاریان (۱) رجبعلی سالاریان (۱) سالاریان رجب علی (۱) استاد سالاریان (۱) سعید میرشاهی علمی کاربردی (۱) انواع سبکها و روشهای تبلیغات (۱) سبکها و روشهای تبلیغات (۱) تبلیغات آمریکایی (۱) تبلیغات آلمانی (۱) فرم ارزیابی اساتید (۱) elmi karbordi (۱) ترم و پودمان تابستانه (۱) عکس تیمی با استاد مقیم اسلام (۱) دریافت کارت ورود به جلسه با آرامش (۱) کارت امتحان (۱) درس جامعه شناسی تبلیغات (۱) هنر در روابط عمومی (۱) هنر مصر هنر مرگ و هنر بابلی و سومری (۱) معلمی به سبک جدید (۱) اصول تدریس (۱) 40 نکته مهم برای مطالعه بهتر، (۱) 40 نکته مهم برای مطالعه بهتر: (۱) مطالعه پیشرفته (۱) مشخصات کاربری آسیه بهبودی (۱) استاد خدیجه ططری (۱) مشخصات کاربری خدیجه ططری (۱) خدیجه ططری (۱) ادامه تصاویر بازدید از کاخ گلستان (2) (۱) گزارش بازدید از کاخ زیبای گلستان(1) (۱) آدرس کاخ گلستان 15 خرداد ارگ (۱) موزه گلستان تهران (۱) تخت فتحعلی شاهی (۱) بازدید از کاخ زیبای گلستان(6) (۱) بازدید از کاخ (۱) کاخ زیبا (۱) اصول گزارش و مقاله نویسی (۱) مقاله نویسی در مطبوعات (۱) مقاله‌های ساده خبری (۱) گزارش به چه معنی (۱) to report (۱) reportare (۱) قهرمان چوگان (۱) اشعار استاد دانیالی (۱) دانیالی سیاوش (۱) زندگینامه سقراط (۱) داستان مرگ سقراط (۱) برنامه امتحانی تان را بگیرید (۱) خبر رسانی به سبک اخبار ساعت 14 سیما (۱) شبکه های اینترنتی (۱) اصول طلایی (۱) تصویر جدید از استاد میرشاهی (۱) تصاویر جدید استاد اردلان مقیم اسلام (۱) تصاویر جدید استاد آسیه بهبودی (۱) قبولی آزمون (۱) خوشا به حال گیاهان که عاشق نورند سهراب سپهری (۱) مشتریان خود را از دست ندهید! (۱) چت هولمز (۱) بزرگ‌ترین خطر برای روزنامه‌نگاری (۱) 24 سریال یا سناریو (۱) سروش دذفولی (۱) افکار عمومی، نیرویی نامریی (۱) دزفولی ارتباطات اجتماعی (۱) پیشگویی استاد دزفولی (۱) علمی کاربردی وبلاگ (۱) خلاصه کتاب شناخت افکار عمومی (۱) داوود زارعیان (۱) شناخت افکار عمومی (۱) جنگ روانی و افکار عمومی (۱) جامعه شناسی تبلیغات چیست؟ (۱) ارتباطات توسعه در جهان سوم (۱) استاد بیتا برارین (۱) بیتا برارین (۱) رونمایی از وب سایت همایش (۱) دکترین هویج و چماق (۱) پلیس خوب، پلیس بد (۱) مکانیسم ماشه (۱) گرایش روزنامه‌نگاری و خبر نگاری : (۱) روزنامه‌نگاری و خبر نگاری (۱) 94-95 (۱) زمانبندی انتخاب واحد (۱) زمانبندی انتخاب واحد نیمسال (۱) سال تحصیلی 95-94 (۱) مهلت ثبت نام دوره‌های کاردانی فنی‌و حرفه‌ای دانشگ (۱) ثبت نام دوره‌های کاردانی فنی‌و حرفه‌ای (۱) روابط عمومی ها، رسانه های نوین یا استعمار نوین؟! (۱) تعریف روابط عمومی (۱) رشته های کارشناسی ارشد علمی کاربردی (۱) ارشد علمی کاربردی (۱) کارشناسی ارشد دانشگاه علمی کاربردی (۱) کارشناسی ارشد خبرنگاری بین المللی (۱) خبرنگاری بین المللی (۱) گل احمدی حسن (۱) استاد گل احمدی از دیار کردستان (۱) بازدید از کاخ زیبای گلستان(4) (۱) بازدید از کاخ زیبای گلستان(5) (۱) اقتصاد ژاپن (۱) زوج خوشبخت (۱) کاظم زاده (۱) عشق و ازدواج (۱) سریع القلم (۱) ملل (۱) غفاری (۱) پیام نور (۱) ویلیام جیمز (۱) ناصرالدین شاه (۱) عملیات روانی (۱) فقر فرهنگی (۱) پرداخت (۱) کارورزی (۱) پذیرش (۱) بنیاد شهید (۱) ترم تابستان (۱) ماهاتما گاندی (۱) برنامه امتحانات (۱) میراسماعیلی (۱) حذف کنکور (۱) شهریه (۱) تئوری آشوب (۱) سجاد (۱) مطبوعاتی (۱) سبد کالا (۱) وسایل ارتباط جمعی (۱) روش های نوین تدریس (۱) فریدون وردی نژاد (۱) تاکسیرانی (۱) ارزیابی اساتید (۱) پذیرش دانشگاه (۱) امور فرهنگی (۱) نظریه های ارتباط جمعی (۱) ثبت نام دانشگاه علمی کاربردی (۱) هویج و چماق (۱) الوین تافلر (۱) عشق و سیاست (۱) ارتباط جمعی (۱) دانشجویان کامپیوتر (۱) موزه هنرهای معاصر (۱) مک لوهان (۱) تابستانه (۱) مارشال مک لوهان (۱) متغیر (۱) اهمیت تبلیغات (۱) حقوق بین الملل (۱) پایان نامه (۱) کاردانی به کارشناسی (۱) بهبودی (۱) جامعه آماری (۱) سقراط حکیم (۱) نوام چامسکی (۱) 16 آذر روز دانشجو (۱) آی سی تی (۱) غیرحضوری (۱) نظریه های جامعه شناسی (۱) برایان تریسی (۱) بختیاری (۱) چوگان (۱) دهکده جهانی (۱) پارتو (۱) اطلاعیه ها (۱) نماد (۱) فیلسوف (۱) قاجار (۱) شکسپیر (۱) کنکور سراسری (۱) افکار عمومی (۱) کلاس (۱) علامه طباطبایی (۱) تابستان (۱) روز معلم (۱) ict (۱) کنکور ارشد (۱) جامعه اطلاعاتی (۱) مدیریت فرهنگی (۱) ایدئولوژی (۱) سنجش (۱) فن آوری اطلاعات و ارتباطات (۱) ارتباطات سیاسی (۱) توریست (۱) نمونه سوالات (۱) آزمون (۱) نتایج (۱) ایرنا (۱) ارتباط (۱) حسابداری (۱) ضرب المثل (۱) نظرسنجی (۱) ارتباطات (۱) شایعه (۱) کنش (۱) آمریکا (۱) الکترونیک (۱) استاد (۱) روش تحقیق (۱) کشاورزی (۱) دانشجویی (۱) فراخوان (۱) توسعه (۱) اجتماعی (۱) خانواده (۱) ازدواج (۱) هنر (۱) دانشگاه آزاد (۱) همایش (۱) فناوری اطلاعات (۱) کاربردی (۱) گرافیک (۱) ثبت نام کنکور (۱) بازدید (۱) خبر رسانی (۱) حج عمره (۱) گلستان (۱) فساد (۱) کاردانی (۱) سوال (۱) اساتید (۱) زندگی (۱) تدریس (۱) سال نو مبارک (۱) گوبلز (۱) واحد 13 تهران uast13 (۱) واحد 38 (۱) علمی کاربردی واحد 38 (۱) فراخوان هنری (۱) علمی کاربردی واحد 13 تهران (۱) نظرسنجی عجله ای!! (۱) علمی کاربردی واحد13 (۱) لیلی اکبری فر (۱) علی آذرنیای کماری (۱) سعادت شیرزادی (۱) شیرین الله بخش (۱) نرگس مرادخانی (۱) واحد 13 تهران (۱) بایگانی دانشگاه علمی کاربردی واحد 13 (۱) بایگانی کوچک اما مرتب دانشگاه جامع علمی کاربردی مر (۱) فرهنگ و هنر تهران واحد 13 (۱) آدرس علمی کاربردی واحد 13 47 38 (۱) آدرس تلفن علمی کاربردی (۱) آدرس تلفن علمی کاربردی واحد (۱) آدرس دانشگاه های علمی کاربردی تهران (۱) تلفن دانشگاه علمی کاربردی واحد (۱) آدرس مراکز آموزش علمی کاربردی تهران (۱) سایپا یدک سلام - کامپیوتر - کتاب - وبلاگ - موبایل (۱) برنامه هفتگی دانشجویان (۱) خبر مهم واحد 13 (۱) برنامه هفتگی کلاسها (۱) برنامه هفتگی کلاسهای علمی کاربردی واحد 13 (۱) ساختمان مرکزی (۱) خبر نگاری (۱) بی توجهی برخی مدرسان به گرانی وسایل آموزشی (۱) معلمان و دبیران برخی مدارس (۱) آدرس مراکز علمی کاربردی (۱) تصاویر استاد اکرم عباسی (۱) هدیه خانم نبیان توسط استاد دانیالی (۱) فاطمه سادات نبیان (۱) uast13ir (۱) http://wwwuast13com/ (۱) دانشگاه جامع علمی کاربردی مرکز فرهنگ و هنر واحد (۱) خلاصه سریال عمر گل لاله (۱) http://uast38com/ (۱) میر رضی الدین آرتیمانی (۱) اطلاعیه دانشگاه جامع علمی کاربردی مرکز فرهنگ و هنر (۱) مخصوص کلیه ورودیها (۱) صندوق رفاه (۱) قابل توجه دانشجویان محترم واحد 13 (۱) پذیرش بهمن ماه از هم اکنون آغاز شد (۱) عزت الله پوریانuast (۱) آدرس دانشگاه علمی -کاربردی واحد 13 (۱) آدرس واحد 13 خیابان زرتشت (۱) اکرم عباسی (۱) استاد معصومه مولایی (۱) معصومه مولایی (۱) لیلی اکبری فر شهناز اسدیان (۱) معصومه مولایی استاد زبان و ادبیات فارسی (۱) اطلاعیه سازمان سنجش آموزش کشور (۱) آخرین مهلت ثبت نام در دوره های کاردانی پودمانی (۱) wwwuastacir (۱) برنامه امتحانات کلیه دانشجویان (۱) برنامه امتحانات کاردانی (۱) اکرم عباسی مقانکی (۱) استاد ندا آریان مهر (۱) استاد اقتصاد (۱) واحد آموزش دانشگاه (۱) عزت ا پوریان (۱) عزت اله پوریان (۱) نمایی از کافی نت دانشگاه با سرعت عالی! (۱) آزمون کنکور (۱) سرفصل دروس (۱) دانشجویان دختر (۱) جامعه ایرانی (۱) روز معلم مبارک (۱) مدیریت خانواده (۱) شورای حل اختلاف (۱) سالاریان (۱) محمود سریع القلم (۱) رشته های کارشناسی (۱) رضی الدین آرتیمانی (۱) تلخیص کتاب (۱) تبریک روز معلم (۱) علم آمار (۱) وام دانشجویی (۱) محمد احمدی (۱) روابط عمومی الکترونیک (۱) برنامه ریزی فرهنگی (۱) جملات زیبا بزرگان (۱) دیپلماسی رسانه ای (۱) هرم وارونه (۱) golestan (۱) اعتراض به نمره (۱) sanjesh (۱) شرام (۱) شکنجه خاموش (۱) 80 نکته مهم در تدریس موفق (۱) روابط عمومی مدرن (۱) ثبت نام حج عمره (۱) حسین قندی (۱) اصول روابط بین الملل (۱) پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی (۱) alvin toffler (۱) مدرسان (۱) نرم افزارهای حسابداری (۱) علمی کاربردی (۱) ثبت نام کنکور سراسری (۱) ثبت نام کارشناسی ارشد (۱) کارنامه کارشناسی ارشد (۱) انواع آمار (۱) اصول طلایی مشتری مداری (۱) فرم نظرسنجی (۱) سید محمود موسوی (۱) امپریالیسم رسانه ای (۱) امپریالیسم خبری (۱) فرهنگسرای فناوری (۱) hyundai (۱) تبلیغات تجاری (۱) کاخ موزه (۱) دانشجویان کاردانی (۱) اعتراض به نمرات (۱) حقوق ثبتی (۱) الهی به مستان میخانه ات (۱) اصل پارتو (۱) نمایندگان و بازاریابان خدمات بیمه ای سایپا (۱) آدرس نمایندگی های معتبر سایپا (۱) http://wwwsaipayadakorg/home (۱) حیاط زیبای ساختمان ملایی (۱) فقر فعالیت‌های فرهنگی در دانشگاه‌ها (۱) فقر فعالیت‌های فرهنگی (۱) بودجه فرهنگی (۱) روزت مبارک استاد (۱) استاد بی بی سادات میراسماعیلی (۱) بی بی سادات میراسماعیلی (۱) سادات میراسماعیلی (۱) استاد فاطمه مدیری (۱) فاطمه مدیری (۱) استاد فرهاد فتاحی (۱) فرهاد فتاحی (۱) استاد فرهاد فتاحی استاد آمار و ارقام (۱) فرهاد فتاحی کاربرد آمار در علوم اجتماعی (۱) استاد فاطمه مدیری استاد روش تحقیق (۱) فاطمه مدیری استاد روش تحقیق (۱) استاد بتول شاهینی (۱) بتول شاهینی (۱) بتول شاهینی تربیت بدنی (۱) بتول شاهینی علمی کاربردی (۱) معرفی مدرسان واحد فرهنگ و هنر (۱) استاد هاشمی مطهر قاری قرآن (۱) رزومه دکتر فاطمه مدیری (۱) دکتر فاطمه مدیری (۱) فاطمه مدیری علمی کاربردی (۱) دوره آموزشی روش تحقیق (۱) تحقیق روش تحقیق (۱) دوره آموزشی روش تحقیق : (۱) ایمیل استاد سید محمد هاشمی مطهر (۱) ایمیل فاطمه مدیری (۱) حذف کنکور در دانشگاه جامع علمی کاربردی (۱) کارت ورود به جلسه علمی کاربردی (۱) طریقه ارسال تحقیق با استاد (۱) طریقه ثبت نام و ایجاد کاربری در سایت دانشگاه (۱) تصاویر بزرگداشت مقام استاد (۱) بزرگداشت مقام استاد (۱) تقدیر دانشجویان علمی کاربردی از استادان (۱) تقدیر دانشجویان علمی کاربردی (۱) دانشجویان علمی کاربردی (۱) فهرست دانشگاه های علمی کاربردی ایران (۱) فهرست دانشگاه های علمی کاربردی کشور (۱) علمی کاربردی uast (۱) اصول مطالعه (۱) ساختمان فاطمی (۱) قابل توجه دانشجویان علمی­ کاربردی (۱) ثبت نام پذیرفته شدگان کارشناسی پودمانی (۱) اطلاعیه امور بایگانی - مغایرت در کارت دانشجویی (۱) مدیران گروه uast13 (۱) دبیرخانه الکترونیک دانشگاه علمی کاربردی (۱) wwwuast34acir (۱) دانشگاه علمی کاربردیواحد 34 (۱) علمی کاربردی 34 (۱) برنامه امتحانات واحد 13 علمی کاربردی (۱) برنامه امتحانات علمی کاربردی (۱) برنامه امتحانی دانشگاه علمی کاربردی (۱) برنامه امتحان علمی کاربردی واحد 13 (۱) علی جاویدمهر (۱) استاد مینا قریب (۱) مینا قریب (۱) مینا قریب دانشگاه علمی کاربردی (۱) مینا قریب دانشگاه علمی کاربردی 13 (۱) نامه به استاد زهرا ملکی دوست (۱) سایت واحد 13 (۱) انتخاب واحد واحد13 (۱) واحد13 علمی کاربردی (۱) پایان مهلت انتخاب واحد (۱) نویسندگی و بازیگری (۱) نویسندگی و بازیگری واحد 13 (۱) سرکار خانم یاسا (۱) فراخوان علمی کاربردی (۱) دانشگاه علمی کاربردی + آدرس (۱) علمی کاربردی سامانه سجاد (۱) دانشگاه جامع علمی کاربردی سامانه سجاد (۱) ثبت نام سال تحصیلی جدید علمی کاربردی 92-93 (۱) ثبت نام دانشگاه 92-93 (۱) دفترچه 92-93 (۱) ثبت‏نام دوره‏ کاردانی فنی و دوره‏ کاردانی حرفه‌ای (۱) علمی کاربردی 1392 (۱) ثبت‏ نام دوره‏ کاردانی فنی و دوره‏ کاردانی حرفه‌ای (۱) ثبت نام علمی کاربردی 92-92 (۱) برنامه امتحانی روابط عمومی (۱) قیس آل قیس (۱) استاد آل قیس (۱) تصاویر جدید استاد سعید میرشاهی (۱) تصاویر جدید استاد ملکی دوست (۱) ملکی دوست (۱) استاد زهرا ملکی دوست (۱) رهام جوان ترین دانشجوی ایران (۱) استاد الهام حیرت سجادی (۱) حیرت سجادی (۱) جامعه شناسی وسایل ارتباط جمعی (۱) درس ارتباط (۱) دوره چهارم (۱) بازرگان مقیم اسلام (۱) محمدی پور (۱) اصول علم سیاست (۱) استاد محمدی پور (۱) استاد حاج علی (۱) اسامی شاگردان ممتاز و نمونه (۱) ممتاز و نمونه علمی کاربردی (۱) عکس یادگاری با استاد (۱) the second report on english (۱) simultaneous translation madual (۱) frost poetry (۱) محمد جواد ظریف (۱) نشست نمایندگان با جاوید مهر (۱) ثبت نام علمی کاربردی 92-93 (۱) دفترچه علمی کاربردی 92 (۱) دفترچه علمی کاربردی 92-93 (۱) دانلود دفترچه علمی کاربردی 92 93 (۱) اصول گزارش نویسی (۱) پرداخت شهریه و مشاهده نمرات (۱) آدرس و تلفن مراکز آموزش علمی (۱) ارتباط با دانشگاه علمی کاربردی واحد 13 (۱) پذیرش دانشگاه علمی کاربردی (۱) ثبت نام جامع علمی کاربردی (۱) اطلاعیه اعتراض به نمره (۱) مشاهده نمرات دانشگاه علمی کاربردی (۱) سید محمد هاشمی مطهر دانشگاه علمی (۱) سید محمد هاشمی مطهر علمی کاربردی (۱) ثبت نام بدون آزمون (۱) سامانه سجاد دانشگاه علمی کاربردی تهران (۱) علمی کاربردی واحد زرتشت (۱) دانشگاه جامع علمی کاربردی واحد زرتشت (۱) اطلاعیه جدید دانشگاه علمی کاربردی (۱) استاد علیرضا آل قیس (۱) برنامه هفتگی علمی کاربردی (۱) علمی کاربردی واحد فرهنگ و هنر (۱) سمیه کاظم زاده (۱) استاد سمیه کاظم زاده (۱) استادسعیده حاج علی (۱) علمی کاربردی قوه قضائیه (۱) آدرس علمی کاربردی (۱) مرکز علمی ماربردی (۱) سامانه نماد (۱) ثبت نام ازدواج دانشجویی تمدید شد (۱) مهلت ثبت نام ازدواج دانشجویی (۱) دین و روابط بین الملل (خلاصه کتاب) (۱) عنوان کتاب : دین و روابط بین الملل (۱) مرکز تحققات استراتژیک (۱) مفهوم تجاوز در حقوق بین الملل (۱) مفهوم تجاوز (۱) جنگ و تعریف تجاوز (۱) دریافت سبد کالای دانشجویان متأهل (۱) سبد کالای دانشجویان (۱) ثبت نام دوره های کارشناسی ارشد 93 (۱) کارشناسی ارشد 93 (۱) زمان انتخاب واحد ترم جدید (۱) پودمانی ترمی (۱) کارنامه ترم به ترم (۱) برنامه هفتگی دانشجو (۱) نحوه اعتراض به نمرات (۱) پرداخت شهریه پودمان جدید (۱) دزفولی سید سروش (۱) فرهاد فرید (۱) بازدید دانشجویان کامپیوتر (۱) بازدید دانشجویان دختر تبلیغات تجاری (۱) بازدید از پژوهشگاه علوم انسانی (۱) بازدیدهای دانشجویان واحد 13 (۱) دانشجویان واحد 13 (۱) بازدید کارشناسان روابط عمومی با استاد نورانی (۱) پروین نورانی (۱) آشنایی با نرم افزارهای حسابداری (۱) نرم افزارهای نوین حسابداری (۱) بازدید از شرکت توزیع نیروی برق (۱) بازدید دانشجویان روابط عمومی از شرکت توزیع نیروی ب (۱) جامعه اطلاعاتی و نقش آن در ارتباطات بین الملل (۱) inf ormation society (۱) نظریه ی رفتار گرایی اسکینر (۱) کاربرد نظریه ی رفتار گرایی در برنامه ریزی درسی (۱) آزمایش‌های اسکینر با کبوتر و موش (۱) برحاس فردریک اسکینر (۱) burrhus frederic skinner (۱) ارتباط سیاست با ارتباطات (۱) برقراری ارتباطات (۱) بازدید دانشجویان امور فرهنگی (۱) بازدید دانشجویان امور فرهنگی از کتابخانه شقایق (۱) کتابخانه شقایق (۱) بازدید از روابط عمومی بنیاد شهید (۱) گرایش روزنامه نگاری (۱) خلاصه کتاب : دیپلماسی رسانه ای (۱) کتاب دیپلماسی (۱) روابط بین الملل اسلامى (۱) نگاهى به اصول روابط بین الملل اسلامى (۱) زندگى اجتماعى (۱) عملیات روانی از نظریه تا عمل (۱) کتاب دین و روابط بین الملل (۱) دین و روابط بین الملل (۱) مدرسان برتر نیمسال اول (۱) اصول روابط بین الملل دکتر خاوری (۱) دکتر خاوری (۱) نتایج نهایی قبولی آزمون کاردانی ترمی (۱) دانشگاه جامع علمی‌ ـ‌کاربردی (۱) استاد مقیم اسلام (۱) انجمن علمی دانشجویی (۱) برارین بیتا (۱) اثرات رسانه ها و ظهور دوره چهارم (۱) اثرات رسانه ها (۱) تبلیغ مردم (۱) ارزیابی مدرس (۱) کارت ورود به جلسه آزمون (۱) استاد علی میرزایی پور و پسرش (۱) استاد میرزایی پور با پسر گلش (۱) اطلاعیه ثبت نام با تاخیر (۱) لیست دانشگاههای علمی کاربردی (۱) سایت دانشگاه های علمی کاربردی (۱) فهرست دانشگاه های علمی کاربردی (۱) تحلیل آزمون ارشد علوم ارتباطات اجتماعی91 (۱) آزمون ارشد علوم ارتباطات اجتماعی (۱) ادوارد هرمان (۱) سانسور و فیلتر رسانه ها در آمریکا (۱) سانسور و فیلتر (۱) مدل چامسکی (۱) اداورد هرمان (۱) فیلتر پروپاگاندا (۱) ۵ اصل «فیلتر» اخبار در رسانه‌ها (۱) دانشگاه علمی-کاربردی (۱) علمی- کاربردی (۱) بازدید دانشجویان خبرنگاری از ایرنا (۱) دانشجویان خبرنگاری (۱) بازدید دانشجویان گرافیک از انتشارات پیام نور (۱) بازدید علمی کاربردی (۱) بازدید دانشجویان کاردانی حقوق ثبتی (۱) بازدید از موزه هنرهای معاصر (۱) سهیلا ابراهیم پور (۱) استاد بهنام علمی (۱) بهنام علمی (۱) استاد فرید فتحی (۱) فرید فتحی (۱) علی میرزائی پور (۱) دانشجوی 8 ساله علمی کاربردی (۱) اینترنت ساختمان ملایی زیر صفر (۱) سایت دانشگاه علمی کاربردی (۱) رضا بازرگان (۱) استاد رضا بازرگان (۱) لیست اساتید استاد راهنما و پایان نامه (۱) استاد علمی کاربردی (۱) اعلام نتایج پذیرفته شدگان علمی کاربردی (۱) علمی کاربردی 92 93 94 (۱) نتایج قبولی علمی کاربردی (۱) فهرست پذیرفته‌شدگان علمی کاربردی (۱) 92 93 1394 (۱) انواع مدل های ارتباطی (۱) سیستم جامع آموزشی سجاد (۱) سیستم سجاد (۱) دانشجویان روابط عمومی (۱) ابراهیم پور ابیازنی سهیلا (۱) فتحی فرید (۱) علمی بهنام (۱) میرزایی پور علی (۱) تجلیل از دانشجوی سخت کوش (۱) صمد نیکجو (۱) دانشگاه علمی کاربردی (۱) امپریال imperial (۱) ثبت نام ازدواج دانشجویی (۱) ارتباطات توسعه (۱) علیرضا بهمن (۱) مبانی ارتباط جمعی (۱) بهورزی (۱) پزشکی- دارویاری (۱) کاردانی بهورزی (۱) پرتال دانشگاه جامع علمی و کاربردی (۱) مهلت پرداخت وام‌های شهریه (۱) تهدید وبلاگ دانشگاه (۱) تهدید وبلاگ uast13 (۱) وبلاگ دانشگاه (۱) تمدید ثبت نام کنکور ارشد 93 (۱) کنکور ارشد 93 (۱) پذیرفته‌ شدگان نهایی آزمون دوره‌های مهندسی فناوری (۱) http://labbaikir/ (۱) عضویت دکتر پورعباس در (۱) ریاست دانشگاه جامع علمی کاربردی (۱) دکتر پورعباس (۱) پورعباس (۱) درآمدی برنظریه فرهنگی (۱) cultural theory an introduction (۱) فیلیپ اسمیت (۱) مبانی نظری آسیب­های اجتماعی (۱) جامعه شناسی درباره چیست؟ (۱) جامعه شناسی - آنتونی گیدنز (۱) چکیده کتاب صور بنیانی حیات دینی امیل دورکیم (۱) چکیده کتاب صور بنیانی امیل دورکیم (۱) دانلود کتاب دلبستگی و روابط اجتماعی (۱) دانلود کتاب روانشناسی خرافات (۱) دانلود کتاب ازدواج موفق (۱) جامعه شناسی آنتونی گیدنز (۱) مترجم: منوچهر صبوری (۱) نظریه کنش متقابل - نظریه های جامعه شناسی (۱) کنش متقاب (۱) سوال و پاسخ نامه جامعه شناسی (۱) مدیریت تبلیغات تجاری (۱) زمان و نحوه ثبت نام بدون آزمون (۱) تصاویر جدید سهیلا ابراهیم پور ابیازنی (۱) http://uast13persianblogir/post/157/ (۱) تمدید مهلت ثبت نام دوره کارشناسی (۱) تمدید مهلت ثبت نام دوره کارشناسی حرفه ای (ناپیوسته (۱) خلاصه و نقد کتاب موج سوم (۱) کتاب موج سوم (۱) دانشجوی عزیز روزت مبارک (۱) روز زیبای تفکر و آموختن، روز دانشجو مبارک (۱) فرم نظرسنجی را تکمیل کنید (۱) نظرسنجی علمی کاربردی (۱) سازمان‌ سنجش‌ اموزش‌ کشور (۱) بازدید از روابط عمومی hyundai (۱) پروین نورانی آسیابر (۱) تجلیل از استادان واحد 13 (۱) هفته پزوهش (۱) ثبت‌ نام دوره کاردانی بهمن‌ ۱۳۹۲ (۱) ثبت‌ نام پذیرش (۱)