شهرام الف، خبرنگار بدون مرز و با مرز!
تماس با من
پروفایل من
نویسنده (های) وبلاگ شهرام الف، خبرنگار بدون مرز و با مرز!
آرشیو وبلاگ
      دانشگاه جامع علمی کاربردی مرکز فرهنگ و هنر واحد 13 تهران (علمی کاربردی)
اصول روابط بین الملل دکتر خاوری نویسنده: شهرام الف، خبرنگار بدون مرز و با مرز! - ۱۳٩٢/۱٠/۱٤

اصول روابط بین الملل دکتر خاوری

اصول روابط بین الملل ب. دکتر خاوری 

موضوع اصول روابط بین الملل تاکید در کشف کار برد قواعد و اصول قدرت مند شدن یک کشور در سطح نظام بین المللی می باشد. یعنی این درس از لحاظ فلسفی حاوی این پیام است که یک سلسله قواعد و اصول برای قدرت مند شدن یک کشور در سطح نظام بین المللی وجود دارد. باید این اصول و قواعد را رعایت کرد. درعین حال با این اصول و قواعد میتوانیم به صورتی علمی و سیستماتیک مسایل بین المللی را مورد تجزیه و تحلیل قرار دهیم. در درس اصول روابط بین الملل الف تلاش شد که بر اساس معیارها و فاکتورهای مختلف شناخت دقیق و صحیح از محیط ارائه شود. اهمیت این اصلاح شناخت در این نکته بود که در مورد چگونگی تحول بازیگرانی مثل آمریکا به یک ابر قدرت چهار بعدی محصل دچار عقده حقارت نشده ، شناخت و نه اعتقاد خود را زیر سئوال ببرد.

-----------------------

  جلسه اول                                                                                               یکشنبه 8/6/1388

کلیات اصول روابط بین الملل (ب)

 در درس اصول روابط بین الملل الف تلاش شد که بر اساس معیارها و فاکتورهای مختلف شناخت دقیق و صحیح از محیط ارائه شود. اهمیت این اصلاح شناخت در این نکته بود که در مورد چگونگی تحول بازیگرانی مثل آمریکا به یک ابر قدرت چهار بعدی محصل دچار عقده حقارت نشده ، شناخت و نه اعتقاد خود را زیر سئوال ببرد.


 

درس اصول روابط بین الملل الف در واقع مقدمه درس اصول روابط بین الملل (ب) می باشد به این معنی که در درس اصول روابط بین الملل الف رویکرد  ما نسبت به مسایل بین الملل مبتنی بر اصلاح شناخت بود، پس از آنکه شناخت دقیق و صحیح از محیط حاصل شد نوبت به عمل میرسد. در درس اصول روابط بین الملل رویکرد ما نسبت به مسایل بین المللی رویکرد عملگرایانه برای تغییر وضعیت نا مطلوب و رسیدن به وضعیت مطلوب میباشد.

بر این اساس در درس اصول روابط بین الملل (ب) ما حول سه محور اساسی صحبت خواهیم کرد که عبارتند از:

1- تغییر و تحول در قواعد و قانونمندی های رفتاری

2- چگونگی تدوین استراتیژی ملی (جامع)

3- مدلهای ارزیابی و تجزیه و تحلیل سیاست خارجی

 توضیح محور اول: اینکه چه قواعد و قانونمندی های رفتاری به چه قسم قواعد و قانونمندی های رفتاری در حال تغیر و تحول میباشد موضوعی است که در جلسات بعدی به صورت مفصل در مورد آن صحبت خواهیم کرد. در محور اول نکته اساسی این میباشد که چرا بحث از قواعد و قانونمندی های رفتاری به عنوان نقطه آغاز درس اصول روابط بین الملل (ب) انتخاب شده است؟  علت آن این می باشد که موفقیت در استراتیژی و سیاست خارجی در قدم نخست مستلزم درک این قواعد و قانونمندی های رفتاری میباشد.

 توضیح محور دوم:

پس از شناخت قواعد و قانونمندی های رفتاری حاکم بر فضای سیاست خارجی نوبت به تدوین استراتیژی ملی میرسد.

استراتیژی ملی (جامع) چراغ راهنما و چراغ هدایت میباشد که همه بخش های مختلف یک کشور از جمله دستگاه سیاست خارجی در خصوص استراتیژی های موضوعی خود باید از استراتیژی جامع( ملی) بیرون نمایند. در محور دوم نکته ای که بیش از هر چیز اهمیت دارد چگونگی تدوین استراتیژی ملی میباشد. یعنی باتوجه به چه تکنیک ها و چه اصول میتوان یک استراتیژی کارامد و پویا تهیه نمود؟

 توضیح محور سوم:

سیاست خارجی همانند سیاست در داخل یک کشور تهیه میشود. اما مخاطب سیاست خارجی ارتقای منزلت ملی از طریق بهره گیری ( بهره برداری) از صحنه خارجی میباشد. در راه رسیدن به این هدف یعنی استفاده از صحنه خارجی برای ارتقای منزلت ملی در محور سوم مدلها و تیوری های مختلفی برای ارزیابی و تجزیه و تحلیل سیاست خارجی مطرح میشود. هدف ما رسیدن به مدل و تیوری میباشد که به بهترین شکل ما را در رسیدن به این هدف یاری نماید.

 درس اصول روابط بین الملل (ب)

استاد : مظفر خاوری

  جلسه دوم                                                                                             یکشنبه 15/6/1388

 تغیر و تحول در قواعد و قانون مندی های رفتاری

1- مفهوم قانونونمندی های رفتاری

2- اقسام قواعد و قانونمندی های رفتاری  - قواعد و قانونمندی های ناشی از دولت امپراطوری

                                                     - قواعد و قانونمندی های ناشی از دولت ملی

                                                     - قواعد و قانونمندی های جدید (تکثر گرایی مدنی)

مفهوم قانونمندی های رفتاری:

بین رفتارهای قانونی و قانونمندی های رفتار تفاوت وجود دارد. رفتارهای قانونی اشاره به باید ها و نباید هایی دارد که حاکم است بر نظام بین الملل که کشورها از آنها پیروی نماید، به عبارت بهتر رفتارهای قانونی به معنی وجود یک سلسله قواعد و مقررات حقوقی است که کشورها از آن باید پیروی نماید اما قانونمندی های رفتار اشاره به هست ها و واقعیتهایی دارد که ممکن است مطابق قوانین و مقررات موجود باشد و ممکن هم نباشد. به عنوان مثال احترام به حاکمیت ملی جزء رفتارهای قانونی است که در منشور سازمان ملل متحد و سایر اسناد حقوقی مورد پذیرش قرار گرفته است اما کشورهای قدرت مند همواره از طروق گوناگون و با نام منافع ملی و حقوق بشر در حاکمیت سایر کشور ها نفوذ میکنند. این ابزار ها و شیوه های نفوذ در حاکمیت ملی سایر کشور ها جزو قانونمندی هایی است که ممکنن است مطابق قواعد و مقررات موجود باشد و ممکن هم نباشد.

 اقسام قواعد و قانونمندی های رفتاری

الف: قواعد و قانونمندی های ناشی از دولت امپراطوری:

عبارتند از:

1- مبنای تشکیل دولت ترس ناشی از تهدیدات امنیتی میباشد ( بدین معنی که امنیت بزرگترین خیر و نا امنی بزرگترین شر میباشد) به مقتضای پاسخگویی به این ترس ناشی از تهدیدات امنیتی است که دولت جنبه مقدس و متافیزیک دارد.

2- در دولت امپراطوری مرزها ثابت نمی باشد. محدودیت مرزها تابع از توانمندی شخص امپراطور میباشد. بنا بر این در دولت امپراطوری صحنه داخلی و صحنه خارجی وجود ندارد.

3- در دولت امپراطوری مشروعیت جنبه متافیزیکی دارد یعنی مبنای مشروعیت مردم نمیباشد.

 ب : قواعد و قانونمندی های ناشی از دولت ملی:

عبارتند از :

1- در دولت ملی مرزها ثابت میشود و مرزهای جغرافیایی مبنای تمایز واحدهای سیاسی از همدیگر قرار میگیرد بنابراین با ثابت شدن مرزها صحنه داخلی و خارجی بوجود می آید.

2- در دولت ملی مشروعیت جنبه مردمی پیدا میکند. بنابراین وقتی مشروعیت جنبه مردمی پیدا میکند حاکمیت از آن مردم می باشد و حکومت مجری آن.

3- در دولت ملی رابطه شهروندی و شهریاری به وجود می آید، به این معنی که چون در دولت امپراطوری مشروعیت جنبه مردمی نداشت رابطه فرمانروایی و فرمانبرداری حاکم بود. یعنی مردم حق هیچ اعتراضی نسبت به حکومت نداشتند اما در دولت ملی چون مبنای مشروعیت مردم میباشد رابطه شهروندی و شهریاری بین مردم و حکومت بوجود می آید یعنی یک رابطه دوطرفه که مردم حق دارد حکومت و نخبه گان خود را تقرر نماید.

 درس اصول روابط بین الملل (ب)

استاد : مظفر خاوری

  جلسه سوم                                                                                          یکشنبه 22/6/1388

 ج : قواعد و قانونمندی های رفتاری نوین:

در بحث از قواعد و قانونمندی های رفتاری نکته اساسی این است که قواعد و قانونمندی های رفتاری ناشی از دولت های ملی در حال تغیر و تحول میباشد. در مورد اینکه چه قواعد و قانونمندی های رفتاری ناشی از دولت ملی چه قواعد و قانونمندی های رفتاری در حال تغیر و تحول میباشد بحث تقریبا روی این موضوع تمرکز دارد که دولت ملی که بر اساس قرار داد وستفالیا در سال 1648 بوجود آمده و با نام حاکمیت ملی در صحنه داخلی شهروندان را به اطاعت وامیداشت و در صحنه خارجی با سایر بازیگران به مقابله می پرداخت، هم اکنون این حاکمیت ملی از سوی دو دسته از تحولات داخلی و تحولات فراملی یا بین المللی در معرض چالش قرار گرفته است که نتیجه آن تعدیل حاکمیت ملی است. حال این تحولات ملی و تحولات بین المللی که باعث تعدیل حاکمیت ملی شده است کدام است؟

در بعد داخلی وقتی دولت ملی بوجود آمد لیبرال دمکراسی اساس دولت های ملی درداخل شد. یکی از اصول لیبرال دمکراسی فردمحوری بود به این معنی که دولت کمترین حق دخالت در زندگی خصوصی فرد را به دارد اما همین دولت که پذیرفته بود کمتر حق مداخله را در زندگی فرد دارد از تعامل مستقیم فرد با صحنه خارجی جلوگیری میکرد. تحولی که در بعد داخلی بوجود آمده است این است که پیشرفت تکنالوژی و گسترش ارتباطات این توانمندی را به فرد داده است که در سطح جهانی تاثیر گذار باشد ، یعنی فرد انسانی ضمن وفاداری به دولت ملی ، آمادگی پذیرش نقش شهروندی جهانی را یافته است. در سطح فراملی بحران های مانند بحران محیط زیست، انفجار جمعیت و خطرات ناشی از جنگ های اتومی زندگی کل بشریت را در معرض خطر قرار داده است یعنی امنیت کل بشریت در معرض تهدید قرار داده، بنابراین رفع این خطرات مستلزم همکاری های دسته جمعی میباشد. برخی از اندیشمندان روابط بین الملل برای این تغیر و تحول در قواعد و قانونمندی های رفتاری ( افزایش توانمندی فرد در سطح جهانی و گسترش همکاری های دسته جمعی ) دست به مفهوم سازی زده اند و مفهوم تکثر گرایی مدنی را بکار برده اند.

تکثر گرایی به معنی افزایش توانمندی فرد در سطح جهانی یعنی فرد انسانی آمادگی پذیرش نقش شهروندی جهانی را یافته است و مدنی به معنای این است که  برای فعال نمودن توانمندیهای فرد و رفع خطراتی که  زندگی کل بشریت  را تهدید میکند فرد نیازمند همکاری با جمع است. به عبارت ساده تر تکثر گرایی به معنی فرد و مدنی به معنی جمع گرایی میباشد.

 همگرایی منطقه ای ، وابستگی متقابل

- طرح موضوع

- نظریه همگرایی منطقه ای   1- تعریف همگرایی منطقه ای

                                      2- پیش زمینه های همگرایی منطقه ای

                                      3- عوامل همگرایی

- نظریه وابستگی متقابل

 پیش شرط های همگرایی   1- رفع نیازهای امنیتی و فیزیولوژیک

                                  2- یک پارچگی نسبی

                                  3- شروع از اهداف ثانوی

                                  4- ساختار دمکراتیک

طرح موضوع

در مباحث قبلی بر روی این موضوع تاکید شد که قواعد و قانونمندی های رفتاری باعث ایجاد محدودیت حاکمیت ملی شده است. این تحول و در کنار آن افزایش نقش سازمان ملل متحد شرکت های چند ملیتی، بنگاههای حقوق بشری در دوران پس از جنگ سرد باعث شده است که دولت ملی نقش انحصاری خود را در عرصه بین المللی از دست دهد. برخی از اندیشمندان روابط بین الملل  با توجه به تحولات مذکور این سئوال را مطرح کرده است که آیا دولت ملی میتواند در آینده به حیات خود ادامه دهد؟

درپاسخ به این سئوال دو نظریه ارائه شده است. طرفداران همگرایی منطقه ای به این باورند که دولت ملی از بین خواهد رفت و یک حکومت فوق ملی ایجاد خواهد شد. طرفداران وابستگی متقابل به این باورند که دولت ملی با قدرت و اقتدار تمام باقی خواهد ماند.

 تعریف همگرایی منطقه ای

همگرایی منطقه اشاره به پروسه ای دارد که در آن تعدادی از کشور ها که به همسایگی هم بسر میبرند گرد هم آمده و یک اتحادیه سیاسی اقتصادی فدرال را تشکیل میدهند.

اتحادیه سیاسی اقتصادی فدرال از نظر صاحب نظران به این معنی است که همانگونه که در کشورهایی که بر اساس سیستم فدرالی اداره میشود حکومت فدرال یا حکومت مرکزی تنها به تنظیم سیاست های پولی ، فرماندهی نیروهای مسلح و تنظیم سیاست های خارجی می پردازد و هر ایالت یا واحد فدرال در باره مسایل آمورشی، رفاهی، امنیتی و غیره مستقل و آزاد میباشد. این میکانیزم را میتوان در سطح منطقه ای نیز تطبیق داد. به این معنی که یک حکومت فوق ملی ایجاد کرد که مانند حکومت مرکزی یا فدرال تنها به تنظیم مسایل سیاست خارجی، مسایل پولی و فرماندهی نیروهای مسلح بپردازد و سایر حکومت ها مانند ایالات حکومت فدرال در خصوص تنظیم وسایل آموزشی و غیره مستقل باشند.

 پیش شرط های همگرایی منطقه ای:

1- ایجاد همگرایی منطقه ای در میان کشور هایی امکان پذیر است که نیازهای امنیتی و فیزیولوژیکی خود را رفع نموده باشد. به عبارت بهتر ایجاد همگرایی منطقه ای در میان کشورهایی امکان پذیر است که در قدم نخست توانسته اند مسایل قومی، قبیله ای را در درون کشور شان حل نموده باشند.

2- همگرایی منطقه ای در میان کشورهایی امکان پذیر است که دارای یکپارچگی نسبی باشد. بدین معنی که اعضای اتحادیه در ابعاد فرهنگی، اقتصادی و سیاسی دارای اشتراکات نسبی باشند.

3- پیش زمینه دیگر ایجاد همگرایی منطقه ای این است که همگرایی منطقه ای باید از اهداف ثانویه که قابل گفتگو و سازش است مثل همکاری های اقتصادی و فرهنگی شروع کردد تا به اهداف حیاتی که حاد و جدال انگیز میباشد.

4- ایجاد همگرایی منطقه ای مستلزم ساختارهایی دیموکراتیک میباشد زیرا همگرایی منطقه ای همراه با از دست دادن اقتدار و تضعیف حاکمیت ملی به نفع یک حکومت فراملی است. این فرایند باذات حکومت های توتالیتر و دیکتاتور که همواره به دنبال اقتدار مطلق است سازگار نیست.

 درس اصول روابط بین الملل (ب)

استاد : مظفر خاوری

  جلسه چهارم                                                                                        یکشنبه 29/6/1388

 عوامل همگرایی چگونگی شکل گیری فرایند همگرایی

 1- سیاسی شدن ( politicization)  فشار رهبران جوامع دمکراتیک بر رهبران آن

 2- بیرون گرایی ( externalization) احساس تبعیض ناشی از بیرون ماندن پروسه همگرایی

3- گسترش نفوذ ( spill-over) گسترش یک حوزه همکاری به دیگر حوزه ها

 عوامل همگرایی یا چگونگی شکل گیری فرایند همگرایی

در خصوص چگونگی شکل گیری فرایند همگرایی صاحب نظران همگرایی منطقه ای سه فرضیه سیاسی شدن ، بیرون گرایی و گسترش یا نفوذ را مطرح می نمایند. از نظر صاحب نظران همگرایی جوامع امروزی با مشکلات اقتصادی ، فنی و اجتماعی فراوانی مواجه می باشند که این مشکلات در حقیقت وجه مشتر یا مخرج مشترک همه کشورها میباشد (مانند مسایل مواد مخدر، زیست محیطی، انفجار جمعیت و غیره ..)

منظور از سیاسی شده این است که فرهنگ سیاسی جوامع دمکراتیک که مبتنی بر سازش ، گفتگو میباشد بر رهبران این جوامع فشار می آورد تا مشکلات شان را از طریق گفتگو و همکاری حل و فصل نمایند.

منظور از فرضیه دوم یا برون گرایی این است که با آغاز همکاری میان برخی از کشورها، کشورهایی که خارج از پروسه همکاری مانده اند بخاطر احساس تبعیض ناشی از بیرون ماندن از پروسه همکاری یا خود به این همکاری های منطقه ای می پیوندند یا آنکه به همراه سایر کشور ها همکاری های گروهی مشترکی را شکل میدهند که هر دوی این حالت باعث تقویت روند همگرایی میان کشورهای همجوار می شود.

منظور از فرضیه سوم ( گسترش یا نفوذ ) این است که همکاریهای مشترک در یک حوزه به سایر حوزه ها نیز گسترش یا نفوذ یابد.

به عنوان مثال همکاری های اقتصادی و فنی شرایط حقوقی و قانونی خاصی میطلبد، بنابراین همکاری های اقتصادی و فنی می تواند به همکاری های حقوقی و قانونی نیز منجر شود و گسترش یابد.

(( مبنای استدلال این نظریه شکل گیری اتحادیه اروپا است. شروع پروسه اتحادیه اروپا از اتحادیه ذغال سنگ و فولاد بین فرانسه و آلمان از سال 1950 آغاز شد. بعد ایتالیا ، هلند و لوگزامبورگ هم به این اتحادیه پیوستند( بدلیل برون گرایی و احساس تبعیض ناشی از برون ماندن از پروسه ) بعد بر اساس فرضیه گسترش یا نفوذ اعضای اتحادیه ذغال سنگ و فولاد اتحادیه انرژی اروپا را تشکیل دادند و بر اساس فرضیه برون گرایی کشورهای دیگری هم پیوستند و ... ))

وابستگی متقابل

در بحث وابستگی متقابل سه محور را توضیح خواهیم داد

1-     مفهوم وابستگی

2-     مفهوم وابستگی متقابل

3-     مبنای استدلال طرفداران نظریه وابستگی متقابل در خصوص چگونگی بقای دولت ملی

وابستگی در عرصه بین الملل به معنی رابطه یکجانبه است و زمانی ایجاد میشود که دو قدرت نابرابر با یکدیگر وارد مبادله شوند. در گذشته به لحاظ اینکه نوع مبادلات بیشتر حالت دو جانبه داشت ، کشورهای ضعیف میتوانستند برای حفظ استقلال خود از صحنه مبادلات دور باشند. اما امروزه با جهانی شدن ، ورود به عرصه جهانی به یک ضرورت اجتناب ناپذیر مبدل شده است.

مفهوم وابستگی متقابل

وابستگی متقابل به معنای ارتباط مستقیم و مثبت منافع کشورها است به قسمی که تغیر در منافع یک کشور منافع سایر کشور ها را نیز در همان جهت تغیر میدهد. ورود به عرصه وابستگی متقابل مستلزم پیش شرط هایی است که این پیش شرط ها از میزان توسعه یافتگی داخلی ناشی میشود. بنابراین چنانچه کشوری در داخل به توسعه یافتگی دست یافته باشد وارد عرصه وابستگی متقابل شده و در صورت عدم توسعه یافتگی بصورت اجباری یا داوطلبانه وارد عرصه وابستگی میشود.

طرفداران وابستگی متقابل در خصوص چگونگی ادامه حیات دولت ملی بر این باورند که در هر مقطع زمانی و در هر منطقه جغرافیایی نیاز های انسانی به  امنیت ایجاب میکند تا دولت ملی وجود داشته باشد. منتهی نسبت به پیش رفت زمان و توسعه ممکن است ماهیت امنیت از وجودی به رفاهی تبدیل شود و هم چنین ابزار تامن امنیت نیز از نظامی به اقتصادی تغیر کند.

استدلال دیگر طرفداران نظریه وابستگی متقابل برای ادامه بقای دولت ملی این است که الزاما رابطه کشورها بر اساس اشتراک منافع و همکاری نمی باشد بلکه رابطه کشورها ترکیبی از اشتراک منافع و همکاری و تعارض یا تضاد میباشد.

اشتراک منافع باعث همکاری بین کشورها میشود در حالیکه تضاد منافع باعث میشود تا دولت ملی بقای خود ادامه دهد. بنابراین در یک نتیجه گیری میتوان گفت که از نظر طرفداران نظریه وابستگی متقابل دولت ملی به دو دلیل باقی خواهد ماند

1-     نیاز انسانی به امنیت باعث ادامه حیات دولت ملی خواهد شد.

2-     تعارض منافع بین کشورها نیز باعث بقای دولت ملی خواهد شد.

 درس اصول روابط بین الملل (ب)

 استاد : مظفر خاوری

  جلسه پنجم                                                                                            یکشنبه 06/7/1388

محور دوم

استراتیژی

عناوین بحث    1- تعریف استراتیژی و اقسام آن

                    2- چگونگی تدوین استراتیژی ملی

                    3- نقد و ارزیابی استراتیژی توسعه ملی افغانستان

Stratos   به معنی ارتش

Agein    به معنی هدایت کردن

مفهوم استراتیژی:

 به معنای هنر به کارگیری هرچه بهتر امکانات برای رسیدن موفقیت آمیز به مقصد در مقابل سایر بازیگران است

درین تعریف از استراتیژی دونکته بسیار مهم  نهفته است که درک این دو نکته در شناخت مفهوم استراتیژی بسیار مهم است.

1-     استراتیژی مفهومی ثابت نمیباشد بلکه سیال میباشد. به این معنی استراتیژی از مسایل روز الهام میگیرد. به عنوان مثال میتوان به این موضوع اشاره کرد که تا قبل از 11 سپتامبر مبارزه با تروریزم و بنیادگرایی در استراتیژی امریکا جایگاهی نداشت اما به محض وقوع حادثه  11 سپتامبر استراتیژی مبارزه با تروریزم و بنیادگرایی به یکی از محور های اساسی استراتیژی امریکا  تبدیل شد. به همین جهت است که گفته  میشود استراتیژی از مسایل روز سر چشمه میگیرد.

2-     در استراتیژی حد اقل وجود دو بازیگر شرط است که این دو بازیگران ( کشور ها) به قسمی از اقسام با یکدیگر ارتباط منافع دارد.

 رابطه استراتیژی ملی و سیاست خارجی

استراتیژی ملی در جاهایی مانند شورای امنیت ملی کشور، قوه مقننه و کابینه کشور تدوین میشود و به عنوان راهنما و چراغ هدایت به بخش های مختلف کشور ابلاغ میشود. دستگاههای مختلف کشور موظف به است که باتوجه به این استراتیژی ملی و بر اساس حوزه تخصص شان استراتیژی های موضوعی خود را در هربخش تدوین نموده و به عنوان رهنمون به واحد های تحت امرشان ابلاغ نماید. با این تشریحات مشخص میشود که دستگاه سیاست خارجی نیز همانند دیگر دستگاه های کشور در نظر گرفته شده است که مجری تطبیق استراتیژی ملی در بخش سیاست خارجی باشد.

 اقسام استراتیژی

-         انزوا گرایی

-         بیطرفی

-         عدم تعهد

-         اتحاد و ائتلاف

هر کشوری بنا بر میزان توانمندی داخلی و موقعیت جغرافیایی دارای یکی از چهار قسم استراتیژی فوق میباشد.

 استراتیژی انزواگرایی

عبارت از کاهش ارتباطات ( سیاسی ، فرهنگی ، نظامی و اقتصادی) و بستن دروازه های کشور بر روی اقسام گوناگون نفوذ. کشوریکه به دنبال استراتیژی انزوا گری میباشد علاوه بر عوامل داخلی باید از موقعیت جغرافیایی مناسب نیز برخوردار باشد. یعنی دور از مناقشات بین المللی باشد تا بتواند بصورت موفقیت آمیز استراتیژی انزواگرایی را دنبال نماید. امریکا و جاپان دو نمونه از کشور هایی هستند که برای مدت طولانی در قرن 19 از استراتیژی انزواگرایی پیروی نمودند. از یک سو موقعیت مناسب جغرافیایی به آنها این امکان را میداد که استراتیژی انزوا گرایی را اتخاذ نمایند و از سوی دیگر به علت آنکه نظام های خاور دور و قاره آمریکا هنوز تحت نفوذ دولت های اروپایی نبود دو  کشور مذکور میتوانستند استراتیژی انزواگرایی را دنبال نمایند. انگیزه اصلی امریکا و جاپان از استراتیژی انزواگرایی جلوگیری از نفوذ دولت های اروپایی در کشور شان بود.

 درس اصول روابط بین الملل (ب)

استاد : مظفر خاوری

  جلسه ششم                                                                                         یکشنبه 19/7/1388

 اقسام استراتیژی ( ادامه)

- استراتیژی انزواگری

- استراتیژی بیطرفی

- استراتیژی عدم تعهد

- استراتیژی اتحاد و ائتلاف

( این استراتیژی ها تاریخی هستند که در مقطعی از تاریخ بعضی از کشور ها اختیار کرده اند)

                             

استراتیژی بیطرفی

براساس تعریف دولت بیطرف دولتی است که استقلال و تمامیت ارضی آن براساس یک توافق میان قدرت های بزرگ به رسمیت شناخته شده است مشروط بر آنکه کشور بیطرف از نیروهای نظامی خود مگر در حالتی که صرفا جنبه تدافعی داشته باشد استفاده ننماید. به عبارت بهتر در استراتیژی بیطرفی کشور بی طرف خود را از حق همپیمانی با سایر کشورها محروم میکند بدان امید که استقلال سیاسی و تمامیت ارضی اش حفظ گردد. نکته مهم در خصوص استراتیژی بیطرفی این است که استراتیژی بیطرفی علاوه بر منافع کشورهای بیطرف تابع منافع کشورهای بزرگ نیز میباشد یعنی استراتیژی بیطرفی باید در راستای منافع کشورهای قدرتمند باشد تا بصورت موفقیت آمیز مورد استفاده قرار گیرد.

 اقسام بیطرفی

1-     بیطرفی دایمی : قسمی از استراتیژی بیطرفی است که یک کشور برای یک مدت زمان طولانی بیطرفی را به عنوان خط مشی کلان خود انتخاب میکند. کشوری که از استراتیژی بیطرفی دایمی پیروی میکند حق ورود به سازمانهای بین المللی و اتحادیه های منطقه ای و بصورت کلی روابطی که تعهد آور باشد را ندارد. سویس از سال 1815 تا کنون بیطرف میباشد.

2-     بیطرفی موقت: زمانی اتقاق می افتد که یک کشور بخاطر وقوع برخی از حوادث مانند جنگ یا انقلاب سیاسی ممکن است بصورت موقت اعلان بیطرفی نماید. مثل ایران در جنگ جهانی دوم.

3-     بیطرفی مثبت: در بیطرفی مثبت کشور ضمن آنکه از ورود به مناقشات و در گیری های بین المللی خود داری مینماید در عین حال نقش فعال و مثبت را در مناقشات بین المللی ایفا میکند.

4-     بیطرفی منفی: در مقابل استراتیژی مثبت قراردارد. در این استراتیژی کشور بجای ایفای نقش مثبت و فعال در مناقشات بین المللی صرفا به هر وسیله ای سعی دارد تا از مناقشات بین المللی دور بماند یا نقش مخرب و منفی را در درگیری های بین المللی ایفا میکند.

 استراتیژی عدم تعهد

استراتیژی کشور های جنبش عدم تعهد میباشد. پس از جنگ جهانی دوم و شکل گیری نظام دو قطبی به رهبری امریکا و شوروی ، گروهی از کشورهای جهان سوم که عضو دو بلوک نبودند به دنبال اتخاذ سیاست های مستقل در سطح نظام بین الملل بودند. بنابراین برخی از کشورهای جهان سوم برای نخستین بار در سال 1955 در کنفرانس باندونگ اندونزی ( به شمول جواهر لعل نهرو از هند ، احمد سوکارنو و مارشال تیتو ) نهضت عدم تعهد را پایه گذاری نمودند. که ایده اساسی آنها عدم تعهد نسبت به دو بلوک و اتخاذ سیاست های مستقل در نظام بین الملل بود. در مجموع اصول استراتیژی عدم تعهد را بر اساس نشتست های آن از سال 1955 تا 2007 در هاوانا را اینگونه استخراج نمود.

1-     عدم پیوستن به اتحادیه های نظامی و غیره .....

2-     کمک به جنبش های آزادی بخش

3-     احترام به اصل برابری حاکمیت کشورها

4-     اصل همزیستی مسالمت آمیز

 تشابه و تفاوت استراتیژی های بیطرفی و عدم تعهد

هم در استراتیژی بیطرفی و هم در استراتیژی عدم تعهد، کشورهای مذکور از پیوستن به اتحادیه های نظامی و سایر تعهدات الزام آور نسبت به قدرت های بزرگ خود داری مینمایند. اما علی رغم این تشابه اساسی تفاوت های زیر میان استراتیژی بیطرفی و عدم تعهد وجود دارد:

1-     اتخاذ استراتیژی بیطرفی علاوه بر منافع کشور بیطرف تابع منافع قدرت های بزرگ نیز میباشد یعنی قدرت های بزرگ در تعیین استراتیژی بیطرفی نقش دارند در حالیکه در استراتیژی عدم تعهد کشورها این استراتیژی را تنها بر اساس منافع و صلاحدید خودشان اتخاذ مینمایند. یعنی قدرت های بزرگ در تعیین استراتیژی عدم تعهد نقشی ندارند.

2-     کشورهایی که از استراتیژی بیطرفی پیروی میکنند به دنبال حفظ وضع موجود میباشند در حالیکه کشورهایی که از استراتیژی عدم تعهد پیروی میکنند به دنبال تغیر وضع موجود میباشند.

3-     تفاوت سوم استراتیژی های بیطرفی و عدم تعهد یک تفاوت حقوقی میباشد . به این معنی که کشورهای بیطرف حق عضویت در سازمان ملل متحد را ندارند ( براساس ماده 43 منشور ملل متحد) در حالیکه کشورهاییکه از استراتیژی عدم تعهد پیروی میکنند تنها به عضویت در سازمان ملل متحد اکتفا نمیکنند.

درس اصول روابط بین الملل (ب)

  استاد : مظفر خاوری                                                                    

  جلسه هفتم                                                                                             یکشنبه 5/8/1388

 اقسام استراتیژی ( ادامه)

استراتیژه اتحاد ائتلاف

-          اتحاد های طبیعی

-          اتحاد های حفظ وضع موجود

-          اتحاد های تغیر وضع موجود

-          اتحاد های دو منظوری

 استراتیژی اتحاد و ائتلاف

برخلاف استراتیژی های انزواگرایی، عدم تعهد و بیطرفی که کشور ها از قبول تعهدات در مقابل سایر کشور ها سر باز می زدند، در استراتیژی اتحاد و ائتلاف کشور ها به دنبال قبول تعهدات در مقابل سایرین می باشد. کشور هایی که استراتیژی اتحاد و ائتلاف را دنبال میکنند بطور کلی بر این باورند که نمی توانند به تنهایی منافع داخلی و خارجی خود را تامین نمایند.

اقسام استراتیژی اتحاد و ائتلاف عبارتند از:

 1- اتحاد های طبیعی

اتحاد های طبیعی زمانی به وجود می آید که دو یا چند کشور در خصوص یک موضوع منافع مشترک داشته باشند. اما چونکه منافع آنها بصورت طبیعی از طریق یکدیگر تأمین می شود، بنابراین، کشور ها لزومی نمی بینند که خود را بصورت رسمی به یکدیگر وابسته کنند. به عنوان مثال در جریان اشغال افغانستان توسط شوری ، اتحاد طبیعی میان ایران، پاکستان، آمریکا و برخی از قدرت های منطقه ای دیگر در خصوص شکست شوروی در افغانستان وجود داشت.

 2- اتحاد های حفظ وضع موجود

زمانی به وجود می آید که دو یا چند کشور گه منافع شان در حفظ وضع موجود است علیه کشوریکه بدنبال تغیر وضع موجود است با هم اتحادی را تشکیل میدهند. به عنوان مثال: در جریان کنگره وین، انگلستان، پروس، اتریش و روسیه به دنبال عدم تسلط فرانسه بر اروپا بودند.

 3- اتحاد های تغیر وضع موجود

این نوع اتحاد بر خلاف اتحاد های حفظ وضع موجود میباشد. یعنی دو یا چند کشور که منافع شان در تغیر وضع موجود است با هم اتحادی را تشکیل میدهند. به عنوان مثال میتوان از پیمان عدم تعرض میان شوروی و آلمان در سال 1939 نام برد.

4- اتحاد های دو منظوری

در اتحاد های دو منظوری کشوریکه بدنبال حفظ وضع موجود است  با کشور دیگری که به دنبال تغیر وضع موجود می باشد متحد میشود. در حقیقت هدف کشور الف یا اول آن است که از پیوستن کشور دوم با کشور دیگری که بدنبال تغیر وضع موجود است جلو گیری کند. به عنوان مثال میتوان از سهیم کردن آلمان و ایتالیا در طرح مارشال آمریکا نام برد.

 طرح مارشال

بطور کلی در طرح مارشال آمریکا به دنبال احیای اقتصاد کشورهای مغلوب در جنگ جهانی دوم واقع در بلوک غرب بود ( آلمان و ایتالیا)

 درس اصول روابط بین الملل (ب)

استاد : مظفر خاوری                                                                    

  جلسه هشتم                                                                                             یکشنبه 2/9/1388

 چگونگی تدوین استراتیژی ملی

منظور از چگونگی تدوین استراتیژی ملی این است که از لحاظ روش ما از چه اصول ؟ چه تکنیک هایی را استفاده نمائیم؟ تا استراتیژی ملی ما هرچه بیشتر منطبق بر واقعیت و دور از ارزش های ذهنی باشد.

در خصوص چگونگی تدوین استراتیژی چهار مرحله زیر را میتوان بر شمرد:

 الف: جمع آوری اطلاعات و داده ها بصورت تخصصی

منظور از جمع آوری داده ها و اطلاعات بصورت تخصصی آن است که این جمع آوری اطلاعات باید بر اساس واقعیت های عینی صورت گیرد. به این معنی که ما در سطح نظام بین الملل نباید به دنبال این موضوع باشیم که آیا واقعیت های موجود در نظام بین الملل با ارزش های ذهنی ما مطابقت دارد یانه؟ بلکه باید بدنبال واقعیت های موجود باشیم صرف نظر از اینکه مطابق ارزش های ذهنی ما باشد یا نه؟

 ب : تبدیل و پردازش اطلاعات و داده ها به استراتیژی های بعدی

مرحله دوم کار نخبه گان فکری و ابزاری میباشد ( کسانیکه فکر میکنند و کسانیکه حکومت میکنند ) در اینجا کار نخبه گان فکری و ابزاری شبیه ماشین آلات یک فابریکه تولید لبنیات یا آیسکریم می باشد. به این معنی که همان گونه که این ماشین آلات شیر و سایر مواد اولیه را به لبنیات تبدیل می کنند، نخبه گان فکری و ابزاری نیز باید اطلاعات و داده ها را به استراتیژی های بدیل تبدیل نمایند.

 ج : انتخاب استراتیژی

انتخاب استراتیژی ملی بر عهده تصمیم گیرندگان سیاسی کشور میباشد. نکته مهم و اساسی در مرحله سوم این است که انتخاب استراتیژی ملی باید با توجه به قدرت ملی کشور صورت گیرد. یعنی بین استراتیژی ملی و قدرت ملی تناسب وجود داشته باشد. زیرا پشتوانه اجرای استراتیژی ملی قدرت ملی میباشد.

 د : مرحله آخر، تفسیر و عملیاتی نمودن استراتیژی ملی میباشد

منظور از تفسیر و عملیاتی نمودن استراتیژی ملی این است که استراتیژی ملی جنبه عام، انتزاعی و کلی دارد و برای اینکه تبدیل به مفهوم عینی شود احتیاج به تفسیر و تشریح دارد.

هم چنین تفسیر و عملیاتی نمودن استراتیژی ملی از اتخاذ استراتیژی های نا هماهنگ بین نهاد های حکومتی یک کشور جلوگیری میکند.

 محور سوم

سیاست خارجی

الف: کالبد شکافی مفهوم سیاست خارجی

ب : اقسام نظریه پردازی درسیاست خارجی – نظریه سیاست خارجی بر اساس سطح تحلیل کلان

                                                         - نظریه سیاست خارجی بر اساس سطح تحیل خرد

                                                         - نظریه سیاست خارجی بر اساس سطح تحلیل ترکیبی

ج : طرح سیستماتیک مفهومی برای تجزیه و تحلیل سیاست خارجی

 کالبد شکافی مفهوم سیاست خارجی

سیاست خارجی از لحاظ مفهومی بسیار شبیه به روابط خارجی میباشد. روابط خارجی صرفا به توصیف کنش بین کشور ها می پردازد. به عنوان مثال در حوزه روابط خارجی افغانستان و روسیه در دوران معاصر گفته میشود که اولین ارتباط خارجی روسیه با افغانستان از طریق سفر هیئت روسی به هرات در قرن هجدهم اتفاق افتاده است. در مقابل خارجی، اشاره به تلاشی از پیش طرح شده ای دارد که کشور ها برای حفظ قدرت، افزایش قدرت یا نمایش قدرت انجام می دهند. بنابراین، میل به قدرت خصیصه اساسی هر اقدام سیاست خارجی است. به عنوان مثال دکترین مونروئه که در سال 1823 به عنوان سیاست خارجی امریکا اعلام میشود مبنی بر اینکه آمریکا در اروپا مداخله نمی کند و اروپائیان هم حق مداخله در قاره امریکا را ندارد. هدف از اعلام این سیاست خارجی تداوم و حفظ ایالات متحده امریکا به عنوان یک قدرت در حال ظهور منطقه ای بود. علاوه براین در توضیح جزء خارجی مفهوم سیاست خارجی ذکر این نکته لازم است سیاست خارجی پل ارتباطی بین دو صحنه داخلی و خارجی میباشد. به این معنی که در صحنه داخلی دولت تلاش میکند که از طریق همگرایی و تعاونی کردن قدرت زمینه را برای ارتقای منزلت ملی آماده نماید. به عبارت بهتر در صحنه داخلی گروههای مختلف با منافع مختلف وجود دارد که سعی میکنند با توجه به قرارداد اجتماعی رقابت سازنده و سالم داشته باشند اما در صحنه بین المللی قدرت حالت تباینی دارد. به این معنی که دولت ها در سطح نظام بین الملل هیچ قراردادی فیمابین خود برای کوپراتیفی نمودن قدرت نبسته اند. بنا براین ، در صحنه نظام بین الملل نوع بازی قدرت بازی با حاصل جمع صفر یا مضاعف میباشد یعنی رابطه برد و باخت یا سود کمتر و سود بیشتر. در حالیکه در صحنه داخلی بازی قدرت بازی با حاصل جمع مثبت است یعنی رابطه برد- برد حاکم است. سیاست خارجی بین این دو صحنه متفاوت پیوند ایجاد میکند.

 اقسام نظریه پردازی در سیاست خارجی

سطح تحلیل عبارت است از پایگاه و زاویه دیدی که از آن پایگاه و زاویه دید به مسایل بین المللی نگریسته میشود.

اقسام سطح تحلیل به صورت جزئی آن عبارت بود از 1- سطح تحلیل فردی  2- سطح تحلیل نهاد های تصمیم گیری  3- سطح تحلیل ملی  4- سطح تحلیل منطقه ای  5- سطح تحلیل نظام بین الملل. این پنج سطح تحلیل را میتوان در دو سطح تحلیل کلان و خرد خلاصه کرد. در سطح تحلیل کلان بیشتر توجه به نظام بین الملل میشود و در سطح تحلیل خرد بیشتر به ویژگیهای ملی هر کشور میشود.

نظریه های سیاست خارجی در سطح تحلیل کلان

نظریه های سیاست خارجی در سطح تحلیل کلان ضمن کم بها دادن به نقش کشور ها عمده توجه خود را به روی نظام بین المللی متمرکز میکنند. به عبارت بهتر این دسته از نظریات با فرض اینکه همه کشور ها دارای ماهیت درونی یکسان میباشند، نقش نظام های داخلی کشور ها را در سیاست خارجی ثانویه و محدود می شمارد. این دیدگاه را میتوان به بازی بلیارد تشبیه نمود: میز بلیارد را میتوان به نظام بین الملل و چوب دستی بلیارد را میتوان به فشار سیستماتیک نظام بین الملل تشبیه نمود. حال نکته اساسی این است که از نظر این نظریه پردازان کشور های عضو جامعه بین المللی مانند توپ های بلیارد ماهیت درونی آنها یکسان و مشابه است، لذا فشار سیستماتیکی که از سوی نظام بین الملل بر کشور ها وارد میشود و ما تشبیه به ضربه چوبدستی بلیارد نموده ایم، بر روی چرخش آنها بر روی میز بلیارد نظام بین الملل تاثیر چندانی ندارد.

در خصوص اینکه نظام بین الملل چه تأثیراتی بر سیاست خارجی کشور ها دارد؟ این دسته از نظریه پردازان به دو موضوع اشاره میکنند.

 اول آنکه: ساختار قدرت درنظام بین الملل جلوه ای از نظام بین المللی است که تأثیر گذار بر روی سیاست خارجی کشور ها میباشد. نظام بین الملل تاکنون سه نوع ساختار قدرت را تجربه نموده است. 1- نظام موازنه قوا   2- نظام دو قطبی  3- نظام سلسله مراتبی.  حال نکته اساسی این است که در هر دوره نظام بین الملل دارای ویژگیهای خاص خود میباشد. که ضرورتا بر سیاست خارجی کشور ها تأثیر گذار است. به عنوان مثال در طول دوران نظام دو قطبی، کشور ها میتوانستند از طریق پیوستن به یکی از دو بلوک تمامیت ارضی خود ر حفظ کنند. در حالیکه اتخاذ چنین سیاستی در نظام سلسله مراتبی امکان پذیر نمی باشد.

 دوم آنکه : ماهیت آنارشیک بین الملل جلوه دیگری از نظام بین الملل است که تأثیر گذار بر سیاست خارجی کشور ها میباشد. ماهیت آنارشیک بین المللی به این معنی است که هیچ مرجع اقتدار نهایی در سطح نظام بین الملل وجود ندارد که کشورها از آن اطاعت کند. این ماهیت آنارشیک، نظام بین الملل را شبیه به یک اجتماع بی قانون میکند و باعث میشود که قواعد و مفروضه های مشترکی بر کشورها تحمیل شود. یعنی همه کشور ها به دنبال حفظ بقا و امنیت باشند.

 درس اصول روابط بین الملل (ب)

استاد : مظفر خاوری                                                                    

  جلسه هشتم                                                                                          یکشنبه 15/9/1388 

 نظریه های سیاست خارجی ( ادامه)

 بر اساس سطح تحلیل خرد – عینی گرایان (نیروهای تأثیر گذار در سیستم سیاست خارجی)

                                  - ذهنی گرایان ( ذهنیت تصمیم گیران سیاسی تحت تأثیر محیط روان شناختی)

 نظریه های سیاست خارجی بر اساس سطح تحلیل خرد وجود کشور های مختلف الوجوه را ( کشور هاییکه از لحاظ سطح قدرت نا برابر اند دارای ویژگیهای ملی متفاوت می باشند) در مناطق مختلف جغرافیایی قرار دارند، شاخصه متمایز کننده ایست که تأثیر گذار بر سیاست خارجی کشورها میباشد. این عده شاهد مدعای خود را در ارتباط با وجود کشورهای متفاوت، اقدامات تئوریکی می دانند که کشورها را به جهان اول، دوم و سوم یاشمال وجنوب تقسیم میکند.

وهم در این ارتباط اقدامات عملی متفاوت کشورهایی که در یک منطقه قراردارند اشاره میکند. به عنوان مثال علی رغم شباهت های ساختاری و فرهنگی – سیاسی بین کشورهای عربی، فیمابین سیاست خارجی مصر و عربستان، سوریه وعراق تفاوت زیادی وجود دارد. بنابراین، از توضیحات مذکور میتوان نتیجه گرفت که از نظر نظریه پردازان سیاست خارجی بر اساس سطح تحلیل خرد، ویژگیهای داخلی کشورها به عامل مهمی در سیاست خارجی کشورها میباشد. نظریه های سیاست خارجی براساس سطح تحلیل خرد به دو دسته تقسیم می شود.

الف: عینی گرایان

ب : ذهنی گرایان

عینی گرایان سیاست خارجی کشور ها را تابعی از نیروهای تأثیر گذار در سیستم سیاست خارجی کشورها میدانند. بنابراین، بر این باورند که برای شناخت و ارزیابی سیاست خارجی کشورها باید نیروهای اساسی تأثیر گذار در سیستم سیاست خارجی کشور ها را شناخت. این بدان معنا است که برای شناخت سیاست خارجی کشوری مانند ایران، باید نقش نهاد روحانیت، سپاه، بنیاد شهید و غیره ... را به خوبی شناخت. واضح است که نیروهای تأثیر گذار در سیستم سیاست خارجی کشورها از کشوری تا کشور دیگر متفاوت می باشد.

دسته دوم یعنی ذهنی گرایان سیاست خارجی کشور ها را نتیجه ذهنیت تصمیم گیران کشورها می دانند. بنابراین، از نظر این دسته از متفکران، باید عوامل تأثیر گذار بر ذهنیت تصمیم گیران سیاسی را شناخت. از نظر این عده، ذهنیت تصمیم گیران سیاسی تحت تأثیر یک محیط روان شناختی قراردارد.

محیط روان شناختی، اشاره به کاراکتر فردی، ایده ها، باورها و اداب و رسومی دارد که تصمیم گیران سیاسی در آن چارچوب اتخاذ تصمیم میکنند.

 نظریه های سیاست خارجی براساس سطح تحلیل ترکیبی ( کلان + خرد)

در نظریه های سیاست خارجی بر اساس سطح تحلیل ترکیبی سعی نموده اند تا با ترکیب دو سطح تحلیل خرد و کلان، ایرادات نظریات ماقبل را که تنها در خصوص  سیاست خارجی به یکی از دو سطح تحلیل کلان و خرد توجه داشته اند بر ظرف نماید. از جمله نظریه پردازان مطرح در این عرصه آقای ولفرام هانریدر متفکر امریکایی می باشد. هانریدر در خصوص سیاست خارجی کشور ها، اصل امکان پذیری یا موفقیت سیاست خارجی را مطرح میکند. یعنی همه کشور ها به دنبال موفقیت و امکان پذیری در سیاست خارجی می باشند. وی بر اساس دو مفهوم سازگاری و اجماع به بر رسی میزان امکان پذیری سیاست خارجی کشور می پردازد.

سازگاری به این معنی است که هر سیاست خارجی در نظام بین الملل ب چالش ها و فرصت ها مواجه می باشد. به میزانی که سیاست خارجی با چالش های کمتری مواجه باشد و فرصت های بیشتری در نظام بین الملل داشته باشد، سازگاری اش با نظام بین الملل بیشتر و احتمال موفقیتش افزون تر خواهد بود.

به همین قسم در سطح داخلی نیز هر سیاست خارجی با چالش ها و فرصت هایی مواجه میباشد. به اندازه ای که در سطح داخلی در خصوص سیاست خارجی اجماع و وحدت نظر وجود داشته باشد، میزان امکان پذیری سیاست خارجی افزایش خواهد یافت.

با قبول اصل امکان پذیری یا موفقیت سیاست خارجی از سوی هانریدر به نظر میرسد که دو مفهوم دیگر وی نیاز به اصلاح و باز سازی دارد. علت این اصلاح و باز سازی این است که هانریدر از دید یک متفکر امریکایی مسایل سیاست خارجی را بررسی می نماید و دو مفهومی که مطرح میکند یعنی سازگاری و اجماع برای بررسی میزان امکان پذیری یا موفقیت سیاست خارجی کشور هایی مانند امریکا یا قدرت های بزرگ مناسب میباشد. مهمترین مسئله برای کشورهایی مانند امریکا در خصوص سیاست خارجی رسیدن به اجماع در سیاست خارجی میباشد. در حالیکه برای سایر کشورهای ریز قدرت و قدرت منطقه ای ممکن است اجماع درسیاست خارجی سریع به دست آید اما به لحاظ عدم توان، امادگی اقدام سیاست خارجی وجود نداشته باشد. بنابراین، مفهوم آمادگی یا توان بهتر از اجماع میتواند میزان امکان پذیری سیاست خارجی کشور های جنوب را نشان دهد. مفهوم سازگاری نیز نیاز به اصلاح و باز سازی دارد. برای کشورهایی مانند امریکا که منابع قدرت فراوان دارد این منابع قدرت به این کشور این توانایی را میدهد که سیاست خارجی ناسازگار خود را به سیاست خارجی سازگار تبدیل کند. بنابراین، برای این دسته از کشورها بین سازگاری و سازگار کردن تفاوت چندانی وجود ندارد. اما بسیار به ندرت اتفاق می افتد که یک کشور جنوب از طریق دیپلماسی و گفتگو سیاست خارجی ناسازگار خود را به سیاست خارجی سازگار تبدیل کرده و به عنوان یک کالای حقانی و مشروع در نظام بین الملل بفروشد.

 درس اصول روابط بین الملل (ب)

استاد : مظفر خاوری                                                                    

   جلسه نهم                                                                                           یکشنبه 08/12/2009 

 طرح سیستماتیک مفهومی، مدلی برای ارزیابی و تجزیه و تحلیل سیاست خارجی

ویژگی اول: سیاست خارجی را به عنوان یک عامل مستقل بررسی کند

ویژگی دوم: قابلیت توصیف بین الملل به عنوان یک محیط متغیر داشته باشد.

ویژگی سوم: قابلیت ریشه یابی دلایل شکست ها و موفقیت های سیاست خارجی را داشته باشد.

 طرح سیستماتیک مفهومی به عنوان یک مدل برای ارزیابی و تجزیه و تحلیل سیاست خارجی نسبت به محور سوم درس و همچنین نسبت به کل درس اصول روابط بین الملل حالت جمع بندی و نتیجه گیری دارد. به این معنی که در اصول روابط بین الملل (الف) تلاش شد که بر اساس معیار ها و فاکتورهای مختلف مثل : دولت ملی، توسعه یافتگی، اهداف ملی، منافع ملی و برخی از مفاهیم دیگر شناخت نسبی دقیق و صحیح از محیط داخلی و بین المللی بدست آید. در خصوص چگونگی تحول منزلت بازیگران در اصول روابط بین الملل ( الف ) این شناخت حاصل شد که برای تغیر منزلت، هم باید به امکانات و توانایی های داخلی توجه داشت و هم به محدودیت های ناشی از نظام بین الملل. در اصول روابط بین الملل (ب) قالب بحث تغیر میکند، به این معنی که پس از شناخت نوبت به عمل می رسد. بنابراین، در درس اصول روابط بین الملل (ب) رویکرد ما نسبت به مسایل بین المللی رویکردی عملگرایانه و پراگماتیک برای تغیر وضعیت نا مطلوب و رسیدن به وضعیت مطلوب است. بنابراین، سئوال اساسی که در این درس مطرح است، همانطور که در اولین جلسه درسی اشاره شد این است که چگونه میتوان از لحاظ عملی وضعیت کشور را به وضعیت مطلوب تغیر داد. با توجه به اینکه دارای دو قسم دو فضای متفاوت می باشیم.  جامعه داخلی که در آن بازی قدرت بخاطر وجود قرارداد اجتماعی ( دولت) بازی با حاصل جمع مثبت است، یعنی در صحنه داخلی رابطه برد – برد میان افراد جامعه حاکم است. در صحنه خارجی بخاطر وجود ماهیت آنارشیک نظام بین الملل بازی قدرت بازی با حاصل جمع صفر یا مضاعف میباشد. به معنای رابطه برد و باخت یا سود کمتر و سود بیشتر.

استراتیژی بخشی از راهکار عملی ما برای تغیر وضع نا مطلوب کشور میباشد. طرح سیستماتیک مفهومی سیاست خارجی نیز به عنوان بخشی از راهکار عملی ما در زمینه استفاده از صحنه خارجی برای تغیر وضعیت نا مطلوب کشور میباشد.

 طرح سیستماتیک مفهومی

با توجه به مباحث قبلی در خصوص سیاست خارجی طرح مذبور باید حد اقل دارای سه ویژگی زیر باشد:

1-      سیاست خارجی را به عنوان یک عامل مستقل بررسی نماید و همچنین بطور همزمان به سطح تحلیل کلان و خرد در خصوص سیاست خارجی توجه داشته باشد.

2-      با توجه به اینکه سیاست خارجی بیشتر در ارتباط با محیط بین المللی میباشد و محیط بین المللی نیز یک محیط در حال تغیر میباشد، بنابراین، نظریه ای که ارایه میشود باید قابلیت و توانایی توصیف محیط بین المللی را به عنوان یک محیط متغیر داشته باشد.

3-      ویژگی سوم نظریه مذکور با توجه به اهمیت موفقیت یا امکان پذیری سیاست خارجی باید قابلیت ریشه یابی شذلایتل شکست ها و موفقیت های سیاست خارجی را داشته باشد.

 طرح سیستماتیک مفهومی برای ارزیابی و تجزیه و تحلیل سیاست خارجی

مرحله اول: عوامل زمینه ساز سیاست خارجی 1- آرزوها وخواست های سیاست خارجی ( اهداف بلند مدت و   دراز مدت ) 2- عنصر قدرت ملی واحد سیاسی

مرحله دوم : عوامل تعدیل کننده سیاست خارجی

مرحله سوم : تصمیم گیری سیاست خارجی

مرحله چهارم : اجرای سیاست خارجی

 مرحله اول: عوامل زمینه ساز سیاست خارجی

مرحله اول از طرح سیستماتیک مفهومی عوامل زمینه ساز سیاست خارجی می باشد.

در مرحله اول آرزوها و خواسته های سیاست خارجی و عنصر قدرت ملی واحد سیاسی در چگونگی شکل گیری عوامل زمینه ساز سیاست خارجی نقش اساسی دارد.

آرزو های سیاست خارجی معادل اهداف بلند مدت یک کشور و هم چنین بیانگر نارضایتی کشور مذکور از وضع موجود می باشد.

در مقابل، خواسته های سیاست خارجی بیان کننده تلاش کشور ها برای تطبیق خودشان با محیط و هم چنین بیان کننده رضایت کشور از وضع موجود میباشد. مهمترین عامل در خصوص چگونگی شکل گیری آرزوهای سیاست خارجی عنصر قدرت ملی واحد سیاسی می باشد. بنا بر این، در اینجا میتوان رابطه قدرت ملی و ضسیاست خارجی را به رابطه عرضه و تقاضا در اقتصاد تشبیه نمود. یعنی همان گونه که در اقتصاد، عرضه تقاضای خاص خود را ایجاد میکند، میزان قدرت ملی نیز بر چگونگی شکل گیری سیاست خارجی تأثیر گذار میباشد.

  درس اصول روابط بین الملل (ب)

استاد : مظفر خاوری                                                                    

جلسه دهم                                                                                      یکشنبه 08/12/2009 

 مرحله دوم : عوامل تعدیل کننده سیاست خارجی میباشد.

عوامل تعدیل کننده سیاست خارجی اشاره به دو محیط روان شناختی و محیط عملیاتی دارد. محیط روان شناختی اشاره گر کرکتر فردی، باورها، اداب و رسوم و دیدگاه دارد که در آن چارچوب تصمیم گیری در خصوص سیاست خارجی اتخاذ می شود.

محیط عملیاتی اشاره به ساختار قدرت، نوع بازی قدرت و هم چنین ترکیب بندی قدرت در محیط بین المللی دارد. در مجموع این محیط روان شناختی و محیط عملیاتی باعث میشود که تصمیم گیران سیاسی در خصوص سیاست خارجی، یا بر اساس باورهای ذهنی، یا بر اساس واقعیت های عینی تصمیم گیری نماید.

 مرحله سوم: بحث ماهیت تطبیقی سیاست خارجی از اهمیت بیشتر برخوردار است.

تصمیم سیاسی یا باید سازگار با محیط بین المللی باشد یا اینکه جامعه سیاسی این توان را داشته باشد که در محیط بین المللی تغیر ایجاد نماید. به غیر این دو حالت جامعه سیاسی مجبور میشود که خود را با مقتضیات محیطی تطبیق دهد. حمله آمریکا به افغانستان و عراق و بوسنی و هرزگوئین بیان کننده این توان این کشور در خصوص تغیر در محیط بین المللی برای سازگار کردن محیط بین المللی میباشد.

سیاست های اقتصادی ترکیه در سال 1980 – 1990، امارات متحده عربی و هم چنین سیاست های اقتصادی جنوب شرق آسیا بیان کننده ماهیت سازگار سیاست خارجی این دسته از کشورها با نظام بین الملل میباشد.

 در مرحله چهارم : اجرای سیاست خارجی می باشد.

این مرحله دارای دو قسمت مهم است:

الف : ابزار و وسیله سیاست خارجی

ب : ارزیابی نتایج حاصله از اجرای سیاست خارجی

 ابزار و وسیله اعمال سیاست بیان گر این موضوع است که هدف به تنهایی توجیه کننده وسیله نمیباشد، به این معنی که چه بسا ممکن است اهداف متعالی وجود داشته باشد و همچنین نظام بین المللی نیز آمادگی پذیرش آن را داشته باشد اما ابزار نا مناسب رسیدن به اهداف مذکور را با چالشهایی مواجه کند. ارزیابی سیاست خارجی به معنای مقایسه کردن هزینه های سیاست خارجی ( یعنی عنصر قدرت ملی) و دست آوردهای حاصله از اجرای سیاست خارجه به عنوان سود و فایده میباشد.

اگر بین هزینه های سیاست خارجی و دست آورد های آن تناسب مساوی برقرار باشد، این به معنای این است که سیاست خارجی حالت خنثی داشته است. هم چنین بیشتر بودن هزینه های سیاست خارجی نسبت به دست آوردهای آن بیانگر شکست در سیاست خارجی می باشد.

 خوبی طرح مذکور این است که مانند یک ماشین که از قسمت های مختلف تشکیل شده است. به متخصصین سیاست خارجی اجازه میدهد که در هر مورد به ارایه راهکار پرداخته اما در عین حال کلیت سیاست خارجی  به عنوان یک عامل مستقل نیز حفظ شده است.

 درس اصول روابط بین الملل (ب)

استاد : مظفر خاوری                                                                    

 جلسه دهم                                                                                            یکشنبه 15/12/2009

 استراتژی توسعه ( انکشاف) ملی افغانستان

کمیته نظارت بر تدوین استراتیژی انکشافی ملی افغانستان از سال 1384 به مدت دو و نیم سال روی استراتیژی ملی کارکردند و آن را برای دو مرحله  5 ساله و   15 ساله در سه محور تدوین نمودند.

1-      امنیت

2-      حکومت داری سالم

3-      توسعه اقتصادی اجتماعی

 شاخص های محور امنیت:

1-      تقویت اردوی ملی

2-      تقویت پلیس ملی مسئول

3-      خلع سلاح گروپهای مسلح غیر قانونی

 شاخص های حکومت داری سالم

1-      تقویت پارلمان کشور

2-      افزایش نقش زنان

3-      مبارزه با فساد

4-      سرشماری عمومی

5-      سند هویت ملی ( تذکره)

 شاخص های محور توسعه اقتصادی

1-      معادن

2-      ترانسپورت

3-      انرژی

4-      تکنولوژی معلوماتی

5-      اشاره ای به معارف

 نقد استراتیژی انکشاف ملی افغانستان

الف : نقد شکلی و صوری از لحاظ متودولوژیک که از چند مرحله ساخت استراتیژی فقط به مرحله تدوین آن پرداخته شده است.

ب : نقد محتوایی که اصول عقلانی توسعه یافتگی توجهی نشده است. مثلا از اصول توسعه یافتگی ، توسعه انسانی (معارف پویا) است که مهمترین بخش است اما در این استراتیژی به آن توجه چندانی نشده است.

عدم توجه به عامل توسعه انسانی افغانستان به یک ظرف پلاستیکی کم ظرفیت تبدیل کرده است که مصرف کننده باشد و تحمل چندانی نداشته باشد.                                               

                                                                                    پایان

 

 منابع درسی

کتاب : اصول روابط بین الملل  الف و ب      نوشته : سیف زاده

کتاب : اصول سیاست خارجی و سیاست بین الملل    نوشته : دکتر عبدالعلی قوام

کتاب : نظریه پردازی     نوشته سیف زاده

توضیح در باره کارخانگی :

نحوه مرجع دادن به تحقیقات

-         نام و تخلص نویسنده

-         نام کتاب

-         محل انتشار

-         سال انتشار

-         شماره صفحات مورد استفاد

 

 

ارتباطات سیاسی

آزمایش‌های اسکینر با کبوتر و موش

نظریه ی رفتار گرایی اسکینر

جامعه اطلاعاتی

بازدید از شرکت توزیع نیروی برق

آشنایی با نرم افزارهای حسابداری

امپریالیسم خبری

بازدید کارشناسان روابط عمومی با استاد نورانی

بازدیدهای دانشجویان واحد 13

بازدید از پژوهشگاه علوم انسانی

بازدید دانشجویان دختر تبلیغات تجاری

بازدید دانشجویان کامپیوتر

بازدید از موزه هنرهای معاصر

بازدید دانشجویان کاردانی حقوق ثبتی

بازدید دانشجویان گرافیک از انتشارات پیام نور

بازدید دانشجویان خبرنگاری از ایرنا

ثبت‌ نام دوره کاردانی بهمن‌ ۱۳۹۲

 بازدید از روابط عمومی HYUNDAI

تجلیل از استادان واحد 13

بازدید از روابط عمومی HYUNDAI

ثبت نام کنکور سراسری

 فرم نظرسنجی را تکمیل کنید

دانشجوی عزیز روزت مبارک

خلاصه و نقد کتاب موج سوم

تمدید مهلت ثبت نام دوره کارشناسی

تصاویر جدید سهیلا ابراهیم پور ابیازنی

 

  نظرات ()
مطالب اخیر آغاز ثبت نام مقطع کارشناسی حرفه ای(ناپیوسته) مهر ماه 95 تخلفات دانشگاه علمی-کاربردی! کارشناسی ارشد خبرنگاری بین المللی کارشناسی ارشد علمی کاربردی گروه کشاورزی رشته های کارشناسی ارشد علمی کاربردی دانشگاه جامع علمی کاربردی روابط عمومی؛ رسانه یا استعمار نوین؟! تمدید مهلت ثبت نام دانشگاه علمی کاربردی سامانه ورود به دانشگاه علمی کاربردی زمانبندی انتخاب واحد
کلمات کلیدی وبلاگ علمی کاربردی (٥٥) دانشگاه علمی کاربردی (٢۱) دانشگاه جامع علمی کاربردی (۱۸) جامع علمی کاربردی (۱٤) علمی کاربردی واحد 13 (۱۱) دانشگاه علمی کاربردی واحد 13 (۱٠) ثبت نام (۱٠) واحد 13 علمی کاربردی (۱٠) وبلاگ واحد 13 (٩) دانشگاه (۸) دانشجو (٧) روابط عمومی (٦) سید سروش دزفولی (٦) سروش دزفولی (٦) آسیه بهبودی (٥) کاخ گلستان (٥) کارشناسی ارشد (٥) uast (٥) سامانه جامع آموزشی دانشگاه علمی کاربردی (٥) سعید میرشاهی (٥) اردلان مقیم اسلام (٥) سامانه سجاد و نماد (٤) سامانه سجاد و نماد علمی کاربردی (٤) استاد اردلان مقیم اسلام (٤) استاد سعید میرشاهی (٤) سامانه سجاد (٤) علی جاویدمهر (٤) دانشگاه جامع علمی کاربردی مرکز فرهنگ و هنر واحد 13 (٤) uast13 (٤) دانشگاه جامع علمی کاربردی مرکز فرهنگ و هنر واحد 1 (٤) وبلاگ علمی کاربردی واحد 13 (٤) آدرس دانشگاه های علمی کاربردی (٤) انتخاب واحد (٤) گلستان کاخ (٤) کاخ زیبای گلستان (۳) استاد آسیه بهبودی (۳) استاد بهبودی (۳) موزه گلستان (۳) ازدواج دانشجویی (۳) روابط بین الملل (۳) برنامه هفتگی (۳) ثبت نام علمی کاربردی (۳) جامعه شناسی (۳) خبرنگاری (۳) وبلاگ دانشگاه علمی کاربردی واحد 13 (۳) آدرس دانشگاه علمی کاربردی (۳) اردشیر لارودی (۳) uastacir (۳) سیاوش دانیالی (۳) زهرا ملکی دوست (۳) کارت ورود به جلسه (۳) دریافت کارت ورود به جلسه (۳) uast13com (۳) دکتر جاوید مهر رئیس دانشگاه علمی کاربردی واحد 13 (۳) واحد 13 (۳) دکتر علی جاوید مهر (۳) سامانه سجاد علمی کاربردی (۳) علیرضا آل قیس (۳) آل قیس (۳) سامانه آموزشی (نماد) (۳) سعیده حاج علی (۳) میرشاهی سعید (۳) بهبودی آسیه (۳) استاد علی میرزایی پور (۳) استاد سهیلا ابراهیم پور ابیازنی (٢) سهیلا ابراهیم پور ابیازنی (٢) دانشگاه جامع علمی (٢) مقیم اسلام اردلان (٢) استاد سعید محمدی پور (٢) ثبت نام تکمیل ظرفیت کاردانی به کارشناسی (٢) علی میرزایی پور (٢) کارشناسی روابط عمومی (٢) سجاد و نماد (٢) نماد علمی کاربردی (٢) طریقه انتخاب واحد علمی کاربردی (٢) سامانه سجاد دانشگاه علمی کاربردی (٢) http://uast13persianblogir/ (٢) استاد سید محمد هاشمی مطهر (٢) مشاهده نمرات (٢) نورانی آسیا بر (٢) پروین نورانی آسیا بر (٢) سعید محمدی پور (٢) استاد سعیده حاج علی (٢) سید محمد هاشمی مطهر (٢) روزنامه‌نگاری (٢) دمینگ (٢) ثبت نام دانشگاه (٢) جامعه شناسی تبلیغات (٢) میرشاهی (٢) تدریس موفق (٢) استاد سیاوش دانیالی (٢) الهام حیرت سجادی (٢) آدرس مراکز آموزش علمی کاربردی استان تهران (٢) وبلاگ و سایت واحد 13 (٢) کتاب (٢) تعریف (٢) کنکور (٢) تبلیغات (٢) رسانه (٢) ادوارد دمینگ (٢) کارشناسی (٢) اسکینر (٢) فتحعلی شاه (٢) مقاله نویسی (٢) حاج علی (٢) استاد میرشاهی (٢) علوم ارتباطات اجتماعی (٢) ارتباطات بین الملل (٢) حسن روحانی (٢) جنگ روانی (٢) خلاصه کتاب (٢) زبان انگلیسی (٢) روان شناسی (٢) دانلود کتاب (٢) برنامه امتحانی (٢) حسن گل احمدی (٢) بازدید از کاخ زیبای گلستان (٢) ورود به سامانه نماد (٢) آدرس کاخ گلستان (٢) مقیم اسلام (٢) استاد سید سروش دزفولی (٢) دزفولی سروش (٢) لارودی اردشیر (٢) استاد اردشیر لارودی (٢) بازدید از کاخ زیبای گلستان(7) (٢) استاد گل احمدی (٢) ابراهیم عزیزیان (٢) استاد ابراهیم عزیزیان فام (٢) ابراهیم عزیزیان فام (٢) استاد محمد احمدی (۱) عزیزیان فام (۱) تصاویر استاد گل احمدی (۱) گل احمدی (۱) نسرین آقا ملا (۱) انتخاب واحد آخر! (۱) رشته کاردانی تاکسیرانی (۱) ثبت نام کارشناسی حرفه ای (۱) ثبت نام کارشناسی (۱) ثبت نامدانشگاه جامع علمی – کاربردی (۱) جلسه توجیحی درس کارورزی (۱) تالار خوارزمی (۱) ثبت نام عمره دانشگاهیان (۱) ثبت نام حج عمره دانشگاهیان آغاز شد (۱) حج عمره دانشگاهیان (۱) ورود به سامانه سجاد (۱) سی ثانیه پای صحبت برایان تریسی (۱) کاربرد قانون 20/80 پارتو (۱) پارتو 8020 (۱) برنج ایرانی و برنج ژاپنی! (۱) اتحاد و کار گروهی (۱) ژاپن درسی از استاد ژاپنی (۱) سندروم شکنجه (۱) آیا می دانید شکنجه خاموش چیست؟ (۱) بهنوش محتشمی (۱) استاد بهنوش محتشمی (۱) محتشمی بهنوش (۱) انتخاب واحد 94-93 (۱) شرایط و زمانبندی انتخاب واحد نیمسال اول سال تحصیلی (۱) محمدی پور سعید (۱) توریست ها و جهانگردان خارجی (۱) کاخ زیبا و تاریخی گلستان (۱) داستان زیبای شیر و خرگوش کاخ گلستان (۱) داستان زیبای شیر و خرگوش (۱) روابط عمومی و ارتباطات (۱) kakh golestan (۱) آی سی تی چیست؟ (۱) هفته روابط عمومی و ارتباطات (۱) حجت‌الاسلام والمسلمین حسن روحانی (۱) تصاویر جدیدتر استاد بهبودی (۱) استاد لارودی (۱) تصاویر جدید استاد اردشیر لارودی (۱) نکته مهم در تدریس موفق (۱) از دهکده جهانی تا خانواده جهانی (۱) خانواده جهانی (۱) استاد سروش دزفولی (۱) داستان غم انگیز پایان گوبلز (۱) خودکشی گوبلز (۱) دکتر جوزف گوبلز (۱) رسانه سرد و گرم (۱) عنوان : رسانه سرد و گرم cool media and hot media (۱) رسانه گرم، مک لوهان (۱) جوامع سرد و گرم (۱) شماره های تماس ساختمان فاطمی (۱) خیابان حجاب روبروی هتل لاله (۱) دانشگاه آدرس (۱) آشنایی با افکار دمینگ deming (۱) عصاره آموزه‌های دمینگ (۱) دکتر ادوارد دمینگ (۱) فاطمه سادات نبیان (۱) استاد نبیان (۱) تصاویر ساختمان جدید در فاطمی (۱) آدرس ساختمان فاطمی (۱) آخرین عکس با استاد میرشاهی (۱) آخرین عکس بهار با استاد بهبودی (۱) به عقل آفرینان دیوانه ات (۱) هرم وارونه در رسانه (۱) تعریف هرم وارونه (۱) هرم وارونه در خبر (۱) لید و انواع آن (۱) شروع خبر: لید lead (۱) *مشخصات لید: (۱) تعریف شایعه (۱) آلپورت و پستمن (۱) روان‏شناسى شایعه (۱) نظریه گوردون آلپورت (۱) گوردون آلپورت (۱) آلپورتِ (۱) ویلیام شرام (۱) مدل ارسطو (۱) شرام لاسول (۱) مدل هارولد لاسول (۱) مک لوهان و جامعه ایرانی (۱) دیدگاه های مارشال مک لوهان (۱) انتخاب واحد تابستان سال 93-92 (۱) انتخاب واحد تابستان 93-92 (۱) شرایط و زمانبندی (۱) الفتی علی احمد (۱) رسولی آذر (۱) سالاریان رجبعلی (۱) دکتر جاویدمهر (۱) علی جاوید مهر (۱) دکتر جاویدمهر مدیری پاسخگو (۱) دکتر جاوید مهر و فاطمه سادات نبیان (۱) برنامه واحد ها و زمان و محل برگزاری کلاس ها (۱) برنامه محل برگزاری کلاس ها (۱) رجب علی سالاریان (۱) رجبعلی سالاریان (۱) سالاریان رجب علی (۱) استاد سالاریان (۱) سعید میرشاهی علمی کاربردی (۱) انواع سبکها و روشهای تبلیغات (۱) سبکها و روشهای تبلیغات (۱) تبلیغات آمریکایی (۱) تبلیغات آلمانی (۱) فرم ارزیابی اساتید (۱) elmi karbordi (۱) ترم و پودمان تابستانه (۱) عکس تیمی با استاد مقیم اسلام (۱) دریافت کارت ورود به جلسه با آرامش (۱) کارت امتحان (۱) درس جامعه شناسی تبلیغات (۱) هنر در روابط عمومی (۱) هنر مصر هنر مرگ و هنر بابلی و سومری (۱) معلمی به سبک جدید (۱) اصول تدریس (۱) 40 نکته مهم برای مطالعه بهتر، (۱) 40 نکته مهم برای مطالعه بهتر: (۱) مطالعه پیشرفته (۱) مشخصات کاربری آسیه بهبودی (۱) استاد خدیجه ططری (۱) مشخصات کاربری خدیجه ططری (۱) خدیجه ططری (۱) ادامه تصاویر بازدید از کاخ گلستان (2) (۱) گزارش بازدید از کاخ زیبای گلستان(1) (۱) آدرس کاخ گلستان 15 خرداد ارگ (۱) موزه گلستان تهران (۱) تخت فتحعلی شاهی (۱) بازدید از کاخ زیبای گلستان(6) (۱) بازدید از کاخ (۱) کاخ زیبا (۱) اصول گزارش و مقاله نویسی (۱) مقاله نویسی در مطبوعات (۱) مقاله‌های ساده خبری (۱) گزارش به چه معنی (۱) to report (۱) reportare (۱) قهرمان چوگان (۱) اشعار استاد دانیالی (۱) دانیالی سیاوش (۱) زندگینامه سقراط (۱) داستان مرگ سقراط (۱) برنامه امتحانی تان را بگیرید (۱) خبر رسانی به سبک اخبار ساعت 14 سیما (۱) شبکه های اینترنتی (۱) اصول طلایی (۱) تصویر جدید از استاد میرشاهی (۱) تصاویر جدید استاد اردلان مقیم اسلام (۱) تصاویر جدید استاد آسیه بهبودی (۱) قبولی آزمون (۱) خوشا به حال گیاهان که عاشق نورند سهراب سپهری (۱) مشتریان خود را از دست ندهید! (۱) چت هولمز (۱) بزرگ‌ترین خطر برای روزنامه‌نگاری (۱) 24 سریال یا سناریو (۱) سروش دذفولی (۱) افکار عمومی، نیرویی نامریی (۱) دزفولی ارتباطات اجتماعی (۱) پیشگویی استاد دزفولی (۱) علمی کاربردی وبلاگ (۱) خلاصه کتاب شناخت افکار عمومی (۱) داوود زارعیان (۱) شناخت افکار عمومی (۱) جنگ روانی و افکار عمومی (۱) جامعه شناسی تبلیغات چیست؟ (۱) ارتباطات توسعه در جهان سوم (۱) استاد بیتا برارین (۱) بیتا برارین (۱) رونمایی از وب سایت همایش (۱) دکترین هویج و چماق (۱) پلیس خوب، پلیس بد (۱) مکانیسم ماشه (۱) گرایش روزنامه‌نگاری و خبر نگاری : (۱) روزنامه‌نگاری و خبر نگاری (۱) 94-95 (۱) زمانبندی انتخاب واحد (۱) زمانبندی انتخاب واحد نیمسال (۱) سال تحصیلی 95-94 (۱) مهلت ثبت نام دوره‌های کاردانی فنی‌و حرفه‌ای دانشگ (۱) ثبت نام دوره‌های کاردانی فنی‌و حرفه‌ای (۱) روابط عمومی ها، رسانه های نوین یا استعمار نوین؟! (۱) تعریف روابط عمومی (۱) رشته های کارشناسی ارشد علمی کاربردی (۱) ارشد علمی کاربردی (۱) کارشناسی ارشد دانشگاه علمی کاربردی (۱) کارشناسی ارشد خبرنگاری بین المللی (۱) خبرنگاری بین المللی (۱) گل احمدی حسن (۱) استاد گل احمدی از دیار کردستان (۱) بازدید از کاخ زیبای گلستان(4) (۱) بازدید از کاخ زیبای گلستان(5) (۱) اقتصاد ژاپن (۱) زوج خوشبخت (۱) کاظم زاده (۱) عشق و ازدواج (۱) سریع القلم (۱) ملل (۱) غفاری (۱) پیام نور (۱) ویلیام جیمز (۱) ناصرالدین شاه (۱) عملیات روانی (۱) فقر فرهنگی (۱) پرداخت (۱) کارورزی (۱) پذیرش (۱) بنیاد شهید (۱) ترم تابستان (۱) ماهاتما گاندی (۱) برنامه امتحانات (۱) میراسماعیلی (۱) حذف کنکور (۱) شهریه (۱) تئوری آشوب (۱) سجاد (۱) مطبوعاتی (۱) سبد کالا (۱) وسایل ارتباط جمعی (۱) روش های نوین تدریس (۱) فریدون وردی نژاد (۱) تاکسیرانی (۱) ارزیابی اساتید (۱) پذیرش دانشگاه (۱) امور فرهنگی (۱) نظریه های ارتباط جمعی (۱) ثبت نام دانشگاه علمی کاربردی (۱) هویج و چماق (۱) الوین تافلر (۱) عشق و سیاست (۱) ارتباط جمعی (۱) دانشجویان کامپیوتر (۱) موزه هنرهای معاصر (۱) مک لوهان (۱) تابستانه (۱) مارشال مک لوهان (۱) متغیر (۱) اهمیت تبلیغات (۱) حقوق بین الملل (۱) پایان نامه (۱) کاردانی به کارشناسی (۱) بهبودی (۱) جامعه آماری (۱) سقراط حکیم (۱) نوام چامسکی (۱) 16 آذر روز دانشجو (۱) آی سی تی (۱) غیرحضوری (۱) نظریه های جامعه شناسی (۱) برایان تریسی (۱) بختیاری (۱) چوگان (۱) دهکده جهانی (۱) پارتو (۱) اطلاعیه ها (۱) نماد (۱) فیلسوف (۱) قاجار (۱) شکسپیر (۱) کنکور سراسری (۱) افکار عمومی (۱) کلاس (۱) علامه طباطبایی (۱) تابستان (۱) روز معلم (۱) ict (۱) کنکور ارشد (۱) جامعه اطلاعاتی (۱) مدیریت فرهنگی (۱) ایدئولوژی (۱) سنجش (۱) فن آوری اطلاعات و ارتباطات (۱) ارتباطات سیاسی (۱) توریست (۱) نمونه سوالات (۱) آزمون (۱) نتایج (۱) ایرنا (۱) ارتباط (۱) حسابداری (۱) ضرب المثل (۱) نظرسنجی (۱) ارتباطات (۱) شایعه (۱) کنش (۱) آمریکا (۱) الکترونیک (۱) استاد (۱) روش تحقیق (۱) کشاورزی (۱) دانشجویی (۱) فراخوان (۱) توسعه (۱) اجتماعی (۱) خانواده (۱) ازدواج (۱) هنر (۱) دانشگاه آزاد (۱) همایش (۱) فناوری اطلاعات (۱) کاربردی (۱) گرافیک (۱) ثبت نام کنکور (۱) بازدید (۱) خبر رسانی (۱) حج عمره (۱) گلستان (۱) فساد (۱) کاردانی (۱) سوال (۱) اساتید (۱) زندگی (۱) تدریس (۱) سال نو مبارک (۱) گوبلز (۱) واحد 13 تهران uast13 (۱) واحد 38 (۱) علمی کاربردی واحد 38 (۱) فراخوان هنری (۱) علمی کاربردی واحد 13 تهران (۱) نظرسنجی عجله ای!! (۱) علمی کاربردی واحد13 (۱) لیلی اکبری فر (۱) علی آذرنیای کماری (۱) سعادت شیرزادی (۱) شیرین الله بخش (۱) نرگس مرادخانی (۱) واحد 13 تهران (۱) بایگانی دانشگاه علمی کاربردی واحد 13 (۱) بایگانی کوچک اما مرتب دانشگاه جامع علمی کاربردی مر (۱) فرهنگ و هنر تهران واحد 13 (۱) آدرس علمی کاربردی واحد 13 47 38 (۱) آدرس تلفن علمی کاربردی (۱) آدرس تلفن علمی کاربردی واحد (۱) آدرس دانشگاه های علمی کاربردی تهران (۱) تلفن دانشگاه علمی کاربردی واحد (۱) آدرس مراکز آموزش علمی کاربردی تهران (۱) سایپا یدک سلام - کامپیوتر - کتاب - وبلاگ - موبایل (۱) برنامه هفتگی دانشجویان (۱) خبر مهم واحد 13 (۱) برنامه هفتگی کلاسها (۱) برنامه هفتگی کلاسهای علمی کاربردی واحد 13 (۱) ساختمان مرکزی (۱) خبر نگاری (۱) بی توجهی برخی مدرسان به گرانی وسایل آموزشی (۱) معلمان و دبیران برخی مدارس (۱) آدرس مراکز علمی کاربردی (۱) تصاویر استاد اکرم عباسی (۱) هدیه خانم نبیان توسط استاد دانیالی (۱) فاطمه سادات نبیان (۱) uast13ir (۱) http://wwwuast13com/ (۱) دانشگاه جامع علمی کاربردی مرکز فرهنگ و هنر واحد (۱) خلاصه سریال عمر گل لاله (۱) http://uast38com/ (۱) میر رضی الدین آرتیمانی (۱) اطلاعیه دانشگاه جامع علمی کاربردی مرکز فرهنگ و هنر (۱) مخصوص کلیه ورودیها (۱) صندوق رفاه (۱) قابل توجه دانشجویان محترم واحد 13 (۱) پذیرش بهمن ماه از هم اکنون آغاز شد (۱) عزت الله پوریانuast (۱) آدرس دانشگاه علمی -کاربردی واحد 13 (۱) آدرس واحد 13 خیابان زرتشت (۱) اکرم عباسی (۱) استاد معصومه مولایی (۱) معصومه مولایی (۱) لیلی اکبری فر شهناز اسدیان (۱) معصومه مولایی استاد زبان و ادبیات فارسی (۱) اطلاعیه سازمان سنجش آموزش کشور (۱) آخرین مهلت ثبت نام در دوره های کاردانی پودمانی (۱) wwwuastacir (۱) برنامه امتحانات کلیه دانشجویان (۱) برنامه امتحانات کاردانی (۱) اکرم عباسی مقانکی (۱) استاد ندا آریان مهر (۱) استاد اقتصاد (۱) واحد آموزش دانشگاه (۱) عزت ا پوریان (۱) عزت اله پوریان (۱) نمایی از کافی نت دانشگاه با سرعت عالی! (۱) آزمون کنکور (۱) سرفصل دروس (۱) دانشجویان دختر (۱) جامعه ایرانی (۱) روز معلم مبارک (۱) مدیریت خانواده (۱) شورای حل اختلاف (۱) سالاریان (۱) محمود سریع القلم (۱) رشته های کارشناسی (۱) رضی الدین آرتیمانی (۱) تلخیص کتاب (۱) تبریک روز معلم (۱) علم آمار (۱) وام دانشجویی (۱) محمد احمدی (۱) روابط عمومی الکترونیک (۱) برنامه ریزی فرهنگی (۱) جملات زیبا بزرگان (۱) دیپلماسی رسانه ای (۱) هرم وارونه (۱) golestan (۱) اعتراض به نمره (۱) sanjesh (۱) شرام (۱) شکنجه خاموش (۱) 80 نکته مهم در تدریس موفق (۱) روابط عمومی مدرن (۱) ثبت نام حج عمره (۱) حسین قندی (۱) اصول روابط بین الملل (۱) پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی (۱) alvin toffler (۱) مدرسان (۱) نرم افزارهای حسابداری (۱) علمی کاربردی (۱) ثبت نام کنکور سراسری (۱) ثبت نام کارشناسی ارشد (۱) کارنامه کارشناسی ارشد (۱) انواع آمار (۱) اصول طلایی مشتری مداری (۱) فرم نظرسنجی (۱) سید محمود موسوی (۱) امپریالیسم رسانه ای (۱) امپریالیسم خبری (۱) فرهنگسرای فناوری (۱) hyundai (۱) تبلیغات تجاری (۱) کاخ موزه (۱) دانشجویان کاردانی (۱) اعتراض به نمرات (۱) حقوق ثبتی (۱) الهی به مستان میخانه ات (۱) اصل پارتو (۱) نمایندگان و بازاریابان خدمات بیمه ای سایپا (۱) آدرس نمایندگی های معتبر سایپا (۱) http://wwwsaipayadakorg/home (۱) حیاط زیبای ساختمان ملایی (۱) فقر فعالیت‌های فرهنگی در دانشگاه‌ها (۱) فقر فعالیت‌های فرهنگی (۱) بودجه فرهنگی (۱) روزت مبارک استاد (۱) استاد بی بی سادات میراسماعیلی (۱) بی بی سادات میراسماعیلی (۱) سادات میراسماعیلی (۱) استاد فاطمه مدیری (۱) فاطمه مدیری (۱) استاد فرهاد فتاحی (۱) فرهاد فتاحی (۱) استاد فرهاد فتاحی استاد آمار و ارقام (۱) فرهاد فتاحی کاربرد آمار در علوم اجتماعی (۱) استاد فاطمه مدیری استاد روش تحقیق (۱) فاطمه مدیری استاد روش تحقیق (۱) استاد بتول شاهینی (۱) بتول شاهینی (۱) بتول شاهینی تربیت بدنی (۱) بتول شاهینی علمی کاربردی (۱) معرفی مدرسان واحد فرهنگ و هنر (۱) استاد هاشمی مطهر قاری قرآن (۱) رزومه دکتر فاطمه مدیری (۱) دکتر فاطمه مدیری (۱) فاطمه مدیری علمی کاربردی (۱) دوره آموزشی روش تحقیق (۱) تحقیق روش تحقیق (۱) دوره آموزشی روش تحقیق : (۱) ایمیل استاد سید محمد هاشمی مطهر (۱) ایمیل فاطمه مدیری (۱) حذف کنکور در دانشگاه جامع علمی کاربردی (۱) کارت ورود به جلسه علمی کاربردی (۱) طریقه ارسال تحقیق با استاد (۱) طریقه ثبت نام و ایجاد کاربری در سایت دانشگاه (۱) تصاویر بزرگداشت مقام استاد (۱) بزرگداشت مقام استاد (۱) تقدیر دانشجویان علمی کاربردی از استادان (۱) تقدیر دانشجویان علمی کاربردی (۱) دانشجویان علمی کاربردی (۱) فهرست دانشگاه های علمی کاربردی ایران (۱) فهرست دانشگاه های علمی کاربردی کشور (۱) علمی کاربردی uast (۱) اصول مطالعه (۱) ساختمان فاطمی (۱) قابل توجه دانشجویان علمی­ کاربردی (۱) ثبت نام پذیرفته شدگان کارشناسی پودمانی (۱) اطلاعیه امور بایگانی - مغایرت در کارت دانشجویی (۱) مدیران گروه uast13 (۱) دبیرخانه الکترونیک دانشگاه علمی کاربردی (۱) wwwuast34acir (۱) دانشگاه علمی کاربردیواحد 34 (۱) علمی کاربردی 34 (۱) برنامه امتحانات واحد 13 علمی کاربردی (۱) برنامه امتحانات علمی کاربردی (۱) برنامه امتحانی دانشگاه علمی کاربردی (۱) برنامه امتحان علمی کاربردی واحد 13 (۱) علی جاویدمهر (۱) استاد مینا قریب (۱) مینا قریب (۱) مینا قریب دانشگاه علمی کاربردی (۱) مینا قریب دانشگاه علمی کاربردی 13 (۱) نامه به استاد زهرا ملکی دوست (۱) سایت واحد 13 (۱) انتخاب واحد واحد13 (۱) واحد13 علمی کاربردی (۱) پایان مهلت انتخاب واحد (۱) نویسندگی و بازیگری (۱) نویسندگی و بازیگری واحد 13 (۱) سرکار خانم یاسا (۱) فراخوان علمی کاربردی (۱) دانشگاه علمی کاربردی + آدرس (۱) علمی کاربردی سامانه سجاد (۱) دانشگاه جامع علمی کاربردی سامانه سجاد (۱) ثبت نام سال تحصیلی جدید علمی کاربردی 92-93 (۱) ثبت نام دانشگاه 92-93 (۱) دفترچه 92-93 (۱) ثبت‏نام دوره‏ کاردانی فنی و دوره‏ کاردانی حرفه‌ای (۱) علمی کاربردی 1392 (۱) ثبت‏ نام دوره‏ کاردانی فنی و دوره‏ کاردانی حرفه‌ای (۱) ثبت نام علمی کاربردی 92-92 (۱) برنامه امتحانی روابط عمومی (۱) قیس آل قیس (۱) استاد آل قیس (۱) تصاویر جدید استاد سعید میرشاهی (۱) تصاویر جدید استاد ملکی دوست (۱) ملکی دوست (۱) استاد زهرا ملکی دوست (۱) رهام جوان ترین دانشجوی ایران (۱) استاد الهام حیرت سجادی (۱) حیرت سجادی (۱) جامعه شناسی وسایل ارتباط جمعی (۱) درس ارتباط (۱) دوره چهارم (۱) بازرگان مقیم اسلام (۱) محمدی پور (۱) اصول علم سیاست (۱) استاد محمدی پور (۱) استاد حاج علی (۱) اسامی شاگردان ممتاز و نمونه (۱) ممتاز و نمونه علمی کاربردی (۱) عکس یادگاری با استاد (۱) the second report on english (۱) simultaneous translation madual (۱) frost poetry (۱) محمد جواد ظریف (۱) نشست نمایندگان با جاوید مهر (۱) ثبت نام علمی کاربردی 92-93 (۱) دفترچه علمی کاربردی 92 (۱) دفترچه علمی کاربردی 92-93 (۱) دانلود دفترچه علمی کاربردی 92 93 (۱) اصول گزارش نویسی (۱) پرداخت شهریه و مشاهده نمرات (۱) آدرس و تلفن مراکز آموزش علمی (۱) ارتباط با دانشگاه علمی کاربردی واحد 13 (۱) پذیرش دانشگاه علمی کاربردی (۱) ثبت نام جامع علمی کاربردی (۱) اطلاعیه اعتراض به نمره (۱) مشاهده نمرات دانشگاه علمی کاربردی (۱) سید محمد هاشمی مطهر دانشگاه علمی (۱) سید محمد هاشمی مطهر علمی کاربردی (۱) ثبت نام بدون آزمون (۱) سامانه سجاد دانشگاه علمی کاربردی تهران (۱) علمی کاربردی واحد زرتشت (۱) دانشگاه جامع علمی کاربردی واحد زرتشت (۱) اطلاعیه جدید دانشگاه علمی کاربردی (۱) استاد علیرضا آل قیس (۱) برنامه هفتگی علمی کاربردی (۱) علمی کاربردی واحد فرهنگ و هنر (۱) سمیه کاظم زاده (۱) استاد سمیه کاظم زاده (۱) استادسعیده حاج علی (۱) علمی کاربردی قوه قضائیه (۱) آدرس علمی کاربردی (۱) مرکز علمی ماربردی (۱) سامانه نماد (۱) ثبت نام ازدواج دانشجویی تمدید شد (۱) مهلت ثبت نام ازدواج دانشجویی (۱) دین و روابط بین الملل (خلاصه کتاب) (۱) عنوان کتاب : دین و روابط بین الملل (۱) مرکز تحققات استراتژیک (۱) مفهوم تجاوز در حقوق بین الملل (۱) مفهوم تجاوز (۱) جنگ و تعریف تجاوز (۱) دریافت سبد کالای دانشجویان متأهل (۱) سبد کالای دانشجویان (۱) ثبت نام دوره های کارشناسی ارشد 93 (۱) کارشناسی ارشد 93 (۱) زمان انتخاب واحد ترم جدید (۱) پودمانی ترمی (۱) کارنامه ترم به ترم (۱) برنامه هفتگی دانشجو (۱) نحوه اعتراض به نمرات (۱) پرداخت شهریه پودمان جدید (۱) دزفولی سید سروش (۱) فرهاد فرید (۱) بازدید دانشجویان کامپیوتر (۱) بازدید دانشجویان دختر تبلیغات تجاری (۱) بازدید از پژوهشگاه علوم انسانی (۱) بازدیدهای دانشجویان واحد 13 (۱) دانشجویان واحد 13 (۱) بازدید کارشناسان روابط عمومی با استاد نورانی (۱) پروین نورانی (۱) آشنایی با نرم افزارهای حسابداری (۱) نرم افزارهای نوین حسابداری (۱) بازدید از شرکت توزیع نیروی برق (۱) بازدید دانشجویان روابط عمومی از شرکت توزیع نیروی ب (۱) جامعه اطلاعاتی و نقش آن در ارتباطات بین الملل (۱) inf ormation society (۱) نظریه ی رفتار گرایی اسکینر (۱) کاربرد نظریه ی رفتار گرایی در برنامه ریزی درسی (۱) آزمایش‌های اسکینر با کبوتر و موش (۱) برحاس فردریک اسکینر (۱) burrhus frederic skinner (۱) ارتباط سیاست با ارتباطات (۱) برقراری ارتباطات (۱) بازدید دانشجویان امور فرهنگی (۱) بازدید دانشجویان امور فرهنگی از کتابخانه شقایق (۱) کتابخانه شقایق (۱) بازدید از روابط عمومی بنیاد شهید (۱) گرایش روزنامه نگاری (۱) خلاصه کتاب : دیپلماسی رسانه ای (۱) کتاب دیپلماسی (۱) روابط بین الملل اسلامى (۱) نگاهى به اصول روابط بین الملل اسلامى (۱) زندگى اجتماعى (۱) عملیات روانی از نظریه تا عمل (۱) کتاب دین و روابط بین الملل (۱) دین و روابط بین الملل (۱) مدرسان برتر نیمسال اول (۱) اصول روابط بین الملل دکتر خاوری (۱) دکتر خاوری (۱) نتایج نهایی قبولی آزمون کاردانی ترمی (۱) دانشگاه جامع علمی‌ ـ‌کاربردی (۱) استاد مقیم اسلام (۱) انجمن علمی دانشجویی (۱) برارین بیتا (۱) اثرات رسانه ها و ظهور دوره چهارم (۱) اثرات رسانه ها (۱) تبلیغ مردم (۱) ارزیابی مدرس (۱) کارت ورود به جلسه آزمون (۱) استاد علی میرزایی پور و پسرش (۱) استاد میرزایی پور با پسر گلش (۱) اطلاعیه ثبت نام با تاخیر (۱) لیست دانشگاههای علمی کاربردی (۱) سایت دانشگاه های علمی کاربردی (۱) فهرست دانشگاه های علمی کاربردی (۱) تحلیل آزمون ارشد علوم ارتباطات اجتماعی91 (۱) آزمون ارشد علوم ارتباطات اجتماعی (۱) ادوارد هرمان (۱) سانسور و فیلتر رسانه ها در آمریکا (۱) سانسور و فیلتر (۱) مدل چامسکی (۱) اداورد هرمان (۱) فیلتر پروپاگاندا (۱) ۵ اصل «فیلتر» اخبار در رسانه‌ها (۱) دانشگاه علمی-کاربردی (۱) علمی- کاربردی (۱) بازدید دانشجویان خبرنگاری از ایرنا (۱) دانشجویان خبرنگاری (۱) بازدید دانشجویان گرافیک از انتشارات پیام نور (۱) بازدید علمی کاربردی (۱) بازدید دانشجویان کاردانی حقوق ثبتی (۱) بازدید از موزه هنرهای معاصر (۱) سهیلا ابراهیم پور (۱) استاد بهنام علمی (۱) بهنام علمی (۱) استاد فرید فتحی (۱) فرید فتحی (۱) علی میرزائی پور (۱) دانشجوی 8 ساله علمی کاربردی (۱) اینترنت ساختمان ملایی زیر صفر (۱) سایت دانشگاه علمی کاربردی (۱) رضا بازرگان (۱) استاد رضا بازرگان (۱) لیست اساتید استاد راهنما و پایان نامه (۱) استاد علمی کاربردی (۱) اعلام نتایج پذیرفته شدگان علمی کاربردی (۱) علمی کاربردی 92 93 94 (۱) نتایج قبولی علمی کاربردی (۱) فهرست پذیرفته‌شدگان علمی کاربردی (۱) 92 93 1394 (۱) انواع مدل های ارتباطی (۱) سیستم جامع آموزشی سجاد (۱) سیستم سجاد (۱) دانشجویان روابط عمومی (۱) ابراهیم پور ابیازنی سهیلا (۱) فتحی فرید (۱) علمی بهنام (۱) میرزایی پور علی (۱) تجلیل از دانشجوی سخت کوش (۱) صمد نیکجو (۱) دانشگاه علمی کاربردی (۱) امپریال imperial (۱) ثبت نام ازدواج دانشجویی (۱) ارتباطات توسعه (۱) علیرضا بهمن (۱) مبانی ارتباط جمعی (۱) بهورزی (۱) پزشکی- دارویاری (۱) کاردانی بهورزی (۱) پرتال دانشگاه جامع علمی و کاربردی (۱) مهلت پرداخت وام‌های شهریه (۱) تهدید وبلاگ دانشگاه (۱) تهدید وبلاگ uast13 (۱) وبلاگ دانشگاه (۱) تمدید ثبت نام کنکور ارشد 93 (۱) کنکور ارشد 93 (۱) پذیرفته‌ شدگان نهایی آزمون دوره‌های مهندسی فناوری (۱) http://labbaikir/ (۱) عضویت دکتر پورعباس در (۱) ریاست دانشگاه جامع علمی کاربردی (۱) دکتر پورعباس (۱) پورعباس (۱) درآمدی برنظریه فرهنگی (۱) cultural theory an introduction (۱) فیلیپ اسمیت (۱) مبانی نظری آسیب­های اجتماعی (۱) جامعه شناسی درباره چیست؟ (۱) جامعه شناسی - آنتونی گیدنز (۱) چکیده کتاب صور بنیانی حیات دینی امیل دورکیم (۱) چکیده کتاب صور بنیانی امیل دورکیم (۱) دانلود کتاب دلبستگی و روابط اجتماعی (۱) دانلود کتاب روانشناسی خرافات (۱) دانلود کتاب ازدواج موفق (۱) جامعه شناسی آنتونی گیدنز (۱) مترجم: منوچهر صبوری (۱) نظریه کنش متقابل - نظریه های جامعه شناسی (۱) کنش متقاب (۱) سوال و پاسخ نامه جامعه شناسی (۱) مدیریت تبلیغات تجاری (۱) زمان و نحوه ثبت نام بدون آزمون (۱) تصاویر جدید سهیلا ابراهیم پور ابیازنی (۱) http://uast13persianblogir/post/157/ (۱) تمدید مهلت ثبت نام دوره کارشناسی (۱) تمدید مهلت ثبت نام دوره کارشناسی حرفه ای (ناپیوسته (۱) خلاصه و نقد کتاب موج سوم (۱) کتاب موج سوم (۱) دانشجوی عزیز روزت مبارک (۱) روز زیبای تفکر و آموختن، روز دانشجو مبارک (۱) فرم نظرسنجی را تکمیل کنید (۱) نظرسنجی علمی کاربردی (۱) سازمان‌ سنجش‌ اموزش‌ کشور (۱) بازدید از روابط عمومی hyundai (۱) پروین نورانی آسیابر (۱) تجلیل از استادان واحد 13 (۱) هفته پزوهش (۱) ثبت‌ نام دوره کاردانی بهمن‌ ۱۳۹۲ (۱) ثبت‌ نام پذیرش (۱)